ΟΙ ΜΩΡΕΣ ΖΗΤΗΣΕΙΣ

Ο Απόστολος της Κυριακής 14 Οκτωβρίου 2012 - Των Αγίων Πατέρων Ζ´ Οικουμενικής Συνόδου

(Τίτ. γ´ 8-15) Τέκνον Τίτε, πιστὸς ὁ λόγος· καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε διαβεβαιοῦσθαι, ἵνα φροντίζωσι καλῶν ἔργων προΐστασθαι οἱ πεπιστευκότες τῷ Θεῷ. Ταῦτά ἐστι τὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις· μωρὰς δὲ ζητήσεις καὶ
γενεαλογίας καὶ ἔρεις καὶ μάχας νομικὰς περιίστασο· εἰσὶ γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάταιοι. Αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ, εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος καὶ ἁμαρτάνει ὢν αὐτοκατάκριτος. Ὅταν πέμψω Ἀρτεμᾶν πρός σε ἢ Τυχικόν, σπούδασον ἐλθεῖν πρός με εἰς Νικόπολιν· ἐκεῖ γὰρ κέκρικα παραχειμάσαι. Ζηνᾶν τὸν νομικὸν καὶ Ἀπολλὼ σπουδαίως πρόπεμψον, ἵνα μηδὲν αὐτοῖς λείπῃ. Μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι καλῶν ἔργων προΐστασθαι εἰς τὰς ἀναγκαίας χρείας, ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι. Ἀσπάζονταί σε οἱ μετ᾿ ἐμοῦ πάντες. Ἄσπασαι τοὺς φιλοῦντας ἡμᾶς ἐν πίστει. Ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν· ἀμήν. 

              Έχουμε άραγε σκεφτεί ποτέ πόσο χρόνο χάνουμε στις «μωρές ζητήσεις», στις αναζητήσεις μάταιων πραγμάτων, στις μάταιες συζητήσεις, στις μάταιες συναναστροφές; Ιδίως σήμερα, στην εποχή της πληροφορίας, όπου η τεχνολογία θριαμβεύει, έχουμε τη δυνατότητα, νεώτεροι και μεγαλύτεροι, να ξοδεύουμε το χρόνο μας στην ματαιότητα. Να μην μας μένουν πολλά περιθώρια δημιουργικής ενασχόλησης, επικοινωνίας με τους συνανθρώπους μας, ακόμη και αναζήτησης του Θεού. Ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε το χρόνο της ζωής μας είναι παράδοξος. Από την μία δεν αντέχουμε να μην έχουμε κάτι να κάνουμε και γι’ αυτό προσανατολίζουμε τη ζωή μας στις εκπομπές της τηλεόρασης και στην εικονική πραγματικότητα και από την άλλη διαμαρτυρόμαστε  ότι είμαστε κουρασμένοι, ότι ο χρόνος μας είναι περιορισμένος, ότι ο Θεός μπορεί να περιμένει, ενώ είμαστε έτοιμοι ανά πάσα στιγμή να φορτώσουμε την ύπαρξή μας με «μωρές ζητήσεις», να συζητούμε χωρίς σκοπό και νόημα και να βρισκόμαστε στην κατάσταση της κατάκρισης και της απόρριψης των άλλων.

                 «Περιίστασο μωράς ζητήσεις» (Τίτ. 3, 9) μας προτρέπει ο Απόστολος Παύλος. «Να αποφεύγεις τις ανόητες αναζητήσεις». Οι άνθρωποι της εποχής του είχαν τη συνήθεια να ξοδεύουν το χρόνο τους σε «περί όνου σκιάς» φιλοσοφικές συζητήσεις, σε αναζητήσεις   γενεαλογικών καταλόγων, προκειμένου να βρούνε την καταγωγή τους,  να φιλονικούν γύρω από διατάξεις του μωσαϊκού νόμου, ακόμη και να βρίσκονται σε διαμάχη γι’ αυτές. Για τον Παύλο όλη αυτή η ενασχόληση ήταν μάταιη και ανώφελη. Ο απόστολος των Εθνών προτείνει στον μαθητή του, αντί για τέτοιου είδους συζητήσεις, να πρωτοστατεί σε καλά έργα. Να δείχνει αγάπη. Να διακηρύσσει την αξιοπιστία του λόγου του Θεού με τη ζωή του. Και να διαθέτει το χρόνο του τόσο στην προσφορά στο συνάνθρωπο, όσο και στο κήρυγμα της σωτηρίας και της αιωνιότητας, για να μην πηγαίνει χαμένος ο χρόνος του.

                Τι είναι όμως αυτό που μας ωθεί στην ματαιότητα των μωρών ζητήσεων;

"Οίκοθεν"

ΠΗΓΗ: Αντίφωνο

Σωτήρης Γουνελάς

Παφλασμός από φωνές, συναισθήματα φουσκωμένου θυμικού, ακροβασία νοημάτων, μηδενισμός περιφερόμενος αδιάντροπα, σκούρες αφώτιστες επιφάνειες ζωής. Σε αυτό τείνουμε. Κάτι αβυσσαλέο ρυθμίζει τις ζωές των ελλήνων. Οι άλλοι, οι ξένοι, οι αλλοδαποί, κυνηγημένοι, μια φανερώνονται, μια κρύβονται. Απελπισία. Οι νεολαίοι συνεχίζουν αδιάφοροι τα νεσκαφέ τους, τα εσπρέσσο τους, τα ποτά τους. Είναι αδιαφορία αυτό, ή παρεξηγημένη ελευθερία που απέβη ασυδοσία και στέκει ψηφιακή και παγωμένη; Οι εταιρείες τηλεπικοινωνίας λυσσάνε. Ποτέ άλλοτε δεν παρουσιάστηκε τέτοια πλύση εγκεφάλου από κάθε μέσο, τηλεοπτικό, ραδιοφωνικό, έντυπο και βεβαίως ηλεκτρονικό. Μηδενίζουν τον χρόνο ομιλίας συστήνοντας ΝΑ ΜΙΛΟΥΜΕ ΑΠΕΡΙOΡΙΣΤΑ και την ίδια στιγμή σκοτώνουν την αιωνιότητα!

Οι γεροντώτεροι ζουν με μόνιμη απορία και κρυμμένη αγανάχτηση: μας παίρνουν τα λεφτά μας. Γιατί; Άνθρωποι που πέρασαν τη ζωή τους μονάχα δουλεύοντας και συχνά δουλεύοντας για τους άλλους -γυναίκα, παιδιά, συγγενείς- υποχρεώνονται σε κανονική αφαίμαξη. Γιοί και θυγατέρες που κληρονόμησαν ένα ή δύο ακίνητα από τους γονείς τους ή από τους παπούδες τους, για να συνεχιστεί η αλυσίδα του αίματος, για να αυγατίσει η γενιά, για να στηρίξει ο γεροντότερος τον νεώτερο -ελάχιστο δείγμα συγγένειας σε εποχή διάλυσης της οικογένειας- βλέπουν τα ‘δώρα’ τους να εξανεμίζονται από ανίκανους διαχειριστές των υλικών και άλλων αγαθών. 

Άνθρωποι σέρνονται στα δικαστήρια, η χώρα ολόκληρη δικαστήριο, όπου δικάζουν συχνά άγουροι δικαστικοί και μέχρι να βγεί η απόφαση, έχεις ξεχάσει την υπόθεση! Σε

H Λειτουργική γλώσσα

    ῎Αραγε γινώσκεις ἅ ἀναγινώσκεις;”
του μακαριστού Ιωάννη Κορναράκη     

      

 

Πολλές φορές, κατά το παρελθόν, έχει ακουσθή καί έχει γραπτώς διατυπωθεί ή ιδέα, ότι, για να προσληφθή ευκολώτερα το λυτρωτικό μήνυμα της Εκκλησίας, εκ μέρους
του πληρώματος της, ιδιαίτερα κατά την τέλεση της Θ. Λατρείας, πρέπει να του προσφέρεται, αυτό το μήνυμα, μέσω μιας απλούστερης γλωσσικής μορφής.
Πρέπει δηλ. κατά την τέλεση της Θ. Λειτουργίας, το ευαγγελικό πρωτότυπο κείμενο, να του προσφέρεται στην απλή δημοτική γλώσσα καί μάλλον στη «γλώσσα του λαού» (!). Άλλά, προστίθεται, πρέπει να απλοποιηθούν φραστικώς οι ύμνοι καί τα τροπάρια των ακολουθιών της Θ. Λατρείας, με σχετικές μεταφραστικές επεμβάσεις στην υπάρχουσα σήμερα γλωσσική
τους μορφή.

Τέτοιες ιδέες σαν αυτές, υποδηλώνουν βέβαια, ότι, όπως μέχρι σήμερα μεταδίδεται το λυτρωτικό μήνυμα της Εκκλησίας, στον κόσμο γενικώς, είναι απρόσφορο καί αναποτελεσματικό, επειδή είναι δυσκατάληπτο, λόγω της παλαιότητας της γλωσσικής του μορφής.
'Αρα, σύμφωνα με τις ιδέες αυτές, το απολύτως αναγκαίο σήμερα, για μια ουσιαστική λυτρωτική επίδραση της Εκκλησίας, επί του πληρώματος της καί επί του κόσμου γενικώς, είναι ή γλωσσική απλοποίηση του νοήματος του λυτρωτικού μηνύματος της Εκκλησίας.
Άλλά αυτό, το προβαλλόμενο ως απολύτως αναγκαίο, φαίνεται να βρίσκεται σε αντίθεση με τις καταπληκτικές επιστημονικές καί τεχνολογικές επιτεύξεις του «σύγχρονου κόσμου», σε όλα τα πεδία της ανθρώπινης ζωής. Ένας τέτοιος κόσμος, εξελιγμένος καί προοδευμένος στις επιστήμες, στις τέχνες καί στα γράμματα, με δυνατότητες καλλιέργειας καί πλουτισμού του διανοητικού του δυναμικού, από τη βρεφική του μάλιστα ηλικία, όταν ζητάει γλωσσική απλούστευση των κειμένων της λατρείας της Εκκλησίας, φαίνεται να παραδέχεται μια νοητική ανεπάρκεια καί αντιληπτική ανικανότητα ασυμβίβαστη με το κλίμα του σύγχρονου μορφωτικού πλουραλισμού σε μορφωτικά ιδρύματα καί σε δυνατότητες προσεγγίσεως μιας μεγάλης ποικιλίας μορφωτικών αγαθών.
Αυτή ή αντίφαση μεταξύ, άφ’ ενός του αιτήματος της ύποβαθμίσεως του γλωσσικού μέσου εκφράσεως των υψηλών νοημάτων του λυτρωτικού μηνύματος της Εκκλησίας, σε μεταφραστικές πεζότητες άποδυναμώσεως της χαρισματικής δυναμικής των νοημάτων αυτών και άφ’ ετέρου του μορφωτικού πλουραλισμού του σύγχρονου προοδευμένου καί εξελιγμένου διανοητικώς κόσμου, υποδηλώνει ασφαλώς απωθημένα, αλλά πάντοτε ενεργά, συμπλέγματα πνευματικής μειονεξίας καί ενοχής για την αδυναμία βιωματικής ανταποκρίσεως στο μήνυμα αυτό της Εκκλησίας! 

Ποιὸς σκοτώνει τὴν δημοκρατία στὰ σχολεῖα;

Γράφει ὁ Δημήτρης Νατσιός, Δάσκαλος -Κιλκὶς
Στὴν ἐφ. «ΤΟ ΒΗΜΑ» τῆς 29ης Σεπτεμβρίου 2013, δημοσιεύτηκε μία ἔρευνα μὲ θέμα: «μίσος καὶ βία στὰ σχολεῖα». (Γνωστὸ καὶ ὡς «bullying»). Στὸ κείμενο περιγράφονται φαινόμενα βίας καὶ κυρίως-ὡς ἀπόρροια τῶν γνωστῶν γεγονότων- ἡ δράση τῆς Χρυσῆς Αὐγῆς στὶς τάξεις καὶ τὸν αὔλειο χῶρο. Περιέχεται ἐπιπλέον καὶ δήλωση τοῦ κ. Θ. Παπαθεοδώρου, πρώην ὑφυπουργοῦ παιδείας καὶ πανεπιστημιακοῦ, γιὰ τὸ ζήτημα. Μεταξὺ ἄλλων σημειώνει: «Μὴν ξεχνᾶτε ὅτι ὁ ρατσισμὸς καὶ ὁ φασισμὸς δουλεύουν πάνω στοὺς κοινοὺς ἄξονες τοῦ ἐκφοβισμοῦ καὶ τῆς ἀπαξίωσης τῶν ἀξιῶν τῆς δημοκρατίας στὸ σχολεῖο, ὅπως καὶ στὴν κοινωνία. Γι’ αὐτὸ συνδέσαμε ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τὴν δράση τοῦ “Παρατηρητηρίου κατὰ τῆς βίας” μὲ τὴν ἀναβάθμιση τῆς πολιτειακῆς παιδείας καί, σὲ πρώτη φάση, μὲ τὴν ἔνταξη στὶς σχολικὲς δραστηριότητες εἰδικῶν προγραμμάτων γιὰ τοὺς μαθητές».
Ὡς συνήθως κανεὶς δὲν ἀσχολεῖται μὲ τὰ γενεσιουργὰ αἴτια τοῦ φαινομένου τῆς σχολικῆς βίας, ἀλλὰ ὅλοι τρέχουν, λαχανιασμένοι καὶ περιδεεῖς, πίσω του. Μίλησε ὁ πρώην ὑφυπουργὸς γιὰ «πολιτειακὴ παιδεία». Ἂν τὸν ἑρμηνεύω σωστά, ὀφείλει τὸ σχολεῖο, κυρίως στὴν κρίσιμη, ἐξοπλιστικὴ ἡλικία τοῦ δημοτικοῦ, νὰ διδάσκει καὶ νὰ ἐμφυσεῖ στοὺς μικροὺς μαθητὲς τὶς πανανθρώπινες ἀξίες τῆς ἐλευθερίας, τῆς δημοκρατίας καὶ τοῦ ἀλληλοσεβασμοῦ. («Πολιτειακὴ παιδεία», μᾶλλον εἶναι ἡ καλλιέργεια τοῦ δημοκρατικοῦ φρονήματος. Ἀρέσκονται οἱ «διανοούμενοι» στοὺς γριφώδεις νεολογισμούς). Οὐδεὶς διαφωνεῖ. Εἴμαστε ἡ γενέθλιος χώρα τῆς δημοκρατίας,

Εκδηλώσεις μνήμης για τα 70 χρόνια του ολοκαυτώματος στους Λιγκιάδες Ιωαννίνων

Στο μαρτυρικό χωριό Λιγκιάδες, σήμερα, 70 χρόνια μετά τη θηριωδία των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής, κατά το προσκλητήριο των νεκρών ακούστηκαν τα ονόματα, από 34 βρέφη και παιδιά, 37 γυναίκες ηλικίας 30 έως 64 ετών και 11 ηλικιωμένων. Ήταν 3 Οκτωβρίου του 1943, όταν οι μηχανοκίνητες διμοιρίες των Γερμανών κατακτητών, μετέτρεψαν το χωριό σε κόλαση. Στις εκδηλώσεις τιμής και μνήμης του ολοκαυτώματος που πραγματοποιήθηκαν σήμερα, στον τόπο της θυσίας, τιμώμενο πρόσωπο ήταν ο μοναδικός επιζών της σφαγής ο 70χρονος Παναγιώτης Μπαμπούσκας. Τα σημάδια από τη γερμανική ξιφολόγχη υπάρχουν ακόμη στο σώμα του. Ήταν τότε, βρέφος 4 μηνών και τον βρήκαν δύο μέρες αργότερα, ανάμεσα σε άλλα πτώματα, τραυματισμένο στην αγκαλιά της νεαρής νεκρής μητέρας του σε ένα υπόγειο. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες τριών κατοίκων που επέζησαν της σφαγής -μιας γυναίκας που κάλυψαν το σώμα της τα άψυχα κορμιά των συγχωριανών της, καθώς και δύο 24χρονων που τραυματίστηκαν πιο ελαφρά- οι Γερμανοί με το πρόσχημα ότι όλοι θα μεταφερθούν στα Γιάννενα άρχισαν τις συλλήψεις. Στην συνέχεια κατά ομάδες τους έκλειναν στα υπόγεια διαφόρων σπιτιών, όπου άρχισαν τις εκτελέσεις . Οι επόμενες πράξεις του δράματος ήταν λεηλασία και φωτιά.

Στάχτη έγιναν 43 σπίτια, καθώς και 57 υποστατικά, στάβλοι και καλύβες. Στην περιγραφή της Μεραρχίας προς το Γενικό Επιτελείο της Βέρμαχτ αναφέρεται: «Από το χωριό Λιγκιάδες και τα υψόμετρα 1.015 και 1.277 ασθενής αντίσταση του εχθρού. Πενήντα πολίτες εξοντώθηκαν. Οι Λιγκιάδες αποτεφρώθηκαν. Λάφυρα, 20 μουλάρια». Η θηριωδία των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής, άρχισε στις 12 το μεσημέρι στην Αμφιθέα, 5 χιλιόμετρα πριν από το χωριό Λιγκιάδες. Τότε εισέβαλαν στο σπίτι μιας οικογένειας, γιατί υπήρχε η πληροφορία, ότι εφοδιάζει με τρόφιμα τους αντάρτες. Λίγα λεπτά αργότερα, δύο ανήλικα παιδιά 4 και 7 χρόνων μαζί με τη μητέρα τους δολοφονούνται εν ψυχρώ και το σπίτι τυλίγεται στις φλόγες. Μία ώρα αργότερα, οι μηχανοκίνητες γερμανικές διμοιρίες, ανηφορίζουν στο βουνό Μιτσικέλι και μπαίνουν στους Λιγκιάδες. Εκείνη την ώρα, στο χωριό ήταν λίγοι ηλικιωμένοι, γυναίκες και παιδιά, γιατί οι άνδρες βρίσκονταν στο Ζαγόρι, με τα κοπάδια και στις Καρυές για να μαζέψουν καρύδια. Όταν επέστρεψαν, δεν πίστευαν τι είχε συμβεί, έζησαν τη φρίκη και τη βαρβαρότητα. Αν και έως σήμερα, όλοι στους Λιγκιάδες ζητούν απάντηση για το ολοκαύτωμα. Ιστορικές πηγές αναφέρουν, ότι πρόκειται για αντίποινα των κατακτητών, στον φόνο του αντισυνταγματάρχη της 1ης Ορεινής Μεραρχίας Γιόζεφ Ζάλμινγκερ. Δύο ημέρες νωρίτερα, την 1η Οκτωβρίου, το στρατιωτικό του όχημα του Ζαλμίνγκερ έπεσε και στη συνέχεια ανετράπη, σε οδόφραγμα που είχαν στήσει οι αντάρτες, οι οποίοι τον εκτέλεσαν. Ο Γερμανός αντισυνταγματάρχης ήταν «συνοδοιπόρος» του Χίτλερ. Τις εκδηλώσεις μνήμης συνδιοργάνωσαν, η Περιφέρεια Ηπείρου, ο Δήμος Ιωαννιτών και η τοπική κοινότητα Λιγκιάδων.

http://epirusgate.blogspot.gr/2013/10/70.html

Πού να πεις πια πατρίδα;

 olympiada

Γιάννης Ρίτσος – η Πατρίδα

Να φύγουμε-είπανε-δε νταγιαντιέται πια τούτη η μιζέρια
ο κακός θάνατος δε νταγιαντιέται.
Και πού θ΄αφήσουμε τους πεθαμένους,
τα κόκκαλα, τα σταμνιά, την καμπάνα;
Αϊ, ο ίσκιος της ελιάς το μεσημέρι
τ΄ αμπελάκι κατάγναντα στο πέλαγο, τα βατράχια τη νύχτα.

Πονιέται αυτό το χώμα.
Και ποιος θα διαφεντέψει
το σκυλί, το σπουργίτι, τ΄ αλώνι;
Κείνο το πέτρινο χέρι -κομμένο από τον αγκώνα – τι να σου κάνει;
Το καπίστρι γερά το κρατάει, – μα την αξίνα, το κλαδευτήρι, το φτυάρι;
Κι αν πάρει ο αγέρας τ΄ άχυρο;
Κι αν οι αντίχριστοι ξεθάψουν την καραμπίνα απ΄ τ΄ αχούρι;- πού να πεις πια πατρίδα;
Κάτσαν στο χώμα βγάλαν τα παπούτσια τους λύσαν
τους κόμπους της πετσέτας φάγαν το ψωμί τους.
Και τα ψίχουλα τα μάζεψαν ένα ένα,
τα ΄βαλαν στην άσπρη πέτρα
να βρει το μωρουδέλι χελιδόνι, μην ψοφήσει.
Κάναν το σταυρό τους. Δε φύγαν.

Παιδί και βυζαντινή εικόνα (ή: μπακλαβουργήματα και τιποτολογίες στα σχολεία!...)

Του Δημήτρη Νατσιού, Δασκάλου - Θεολόγου από το Κιλκίς
ΟΠΟΥ ΓΗΣ - ΑΝΑΒΑΣΕΙΣ

1η+2η εικ.: του μεγάλου σύγχρονου αγιογράφου καθηγητή Γ. Κόρδη. Δες εικόνες του (ένας παραμυθένιος και εξαγιασμένος κόσμος) εδώ.

Το έχουμε τονίσει επανειλημμένως ότι από τα σχολικά εγχειρίδια, τα βιβλία Γλώσσας, τα Αναγνωστικά του Δημοτικού -όπως τα ονομάζαμε παλαιότερα- είναι τα κρισιμότερα και από πλευράς συγγραφής, τα δυσκολότερα.

(Μία διευκρίνηση. Τα βιβλία Γλώσσας, ονομάζονταν Αναγνωστικά, όχι μόνο γιατί μέσω των βιβλίων αυτών, μάθαινε ο μαθητής ανάγνωση, να συλλαβίζει, να διαβάζει. Αυτό τελειώνει στην Α΄ Δημοτικού. Με τα παλιά, ωραία Αναγνωστικά, γινόταν ανάγνωση του πολιτισμού μας. Ξεφυλλίζοντάς τα ο μαθητής περιδιάβαινε και οικειωνόταν τα, καθ’ ημάς, τιμαλφή. Τα βιβλία περιείχαν γνώσεις ιστορικές, γεωγραφικές, λαογραφικές.

Τα μυρίπνοα άνθη της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού, αρωμάτιζαν τα «φυλώμματά» τους. Γι’ αυτό και η συγγραφή τους ανατίθετο σε τρανούς και σπουδαίους λογοτέχνες και επιστήμονες και όχι, ως είθισται σήμερα, σε σκύβαλα και περιτρίμματα της εθνοαποδόμησης).




Τα βιβλία, λοιπόν, Γλώσσας, αλλά και ο δάσκαλος αποτελούν για τον μικρό μαθητή ενσάρκωση της κοινωνίας στην οποία το σχολείο τον οδηγεί. Στα βιβλία αντικατοπτρίζεται το ποιόν της κοινωνίας στην οποία καλείται ο μικρός μαθητής να ενηλικιωθεί και να προκόψει. Έχουμε αναφερθεί πολλές φορές στα ανούσια και επικίνδυνα κείμενα που περιέχουν τα βιβλία Γλώσσας.




Τα βιβλία όμως έχουν και εικαστική διάσταση. Και μέσω της εικόνας περνούν μηνύματα, κάποτε δραστικότερα από τον λόγο. (Η λέξη εικόνα προέρχεται από το ρήμα είκω, που σημαίνει ομοιάζω, εξ ου και ο σύγχρονος όρος «εικαστικές τέχνες»).




Πριν όμως ακροθίξουμε το περιεχόμενο των βιβλίων, μια αναφορά στον εικαστικό καλλωπισμό των τάξεων. Θυμάμαι πριν από αρκετά χρόνια, υπηρετούσα στο σχολείο των Άνω Σουρμένων, χωριό σκαρφαλωμένο στους πρόποδες του καταπράσινου και πανέμορφου όρους Μπέλλες, στα σύνορα με τα Σκόπια.

Συνηθίζω να έχω αναρτημένα, στους τοίχους της αίθουσας, κάδρα των ηρώων της ιστορίας μας, καθώς και λίγες εικόνες, βυζαντινές αγιογραφίες. Επισκέπτεται το διθέσιο σχολείο-έκλεισε πια-σχολικός σύμβουλος, «προοδευτικής» κοπής. (Ήταν τα χρόνια της σοσιαληστρικής λαίλαπας και φαυλοπραξίας).







Μου ζήτησε να κατεβάσω τις εικόνες και τα κάδρα των ηρώων, διότι δεν δημιουργούν «παιδαγωγική ατμόσφαιρα», τρομάζουν τα παιδιά και να αναρτήσω τοπία, ζώα και λοιπές χαζοχαρούμενες παραστάσεις.

Πρώτον, του απάντησα, η αίθουσα δεν είναι προέκταση του παιδικού δωματίου, πρέπει ο χώρος να αναδίδει σοβαρότητα. Δεύτερον, αν στρέψουν το βλέμμα τους τα παιδιά αριστερά αντικρίζουν το Μπέλλες και, αν κοιτάξουν δεξιά, την ωραιότατη λίμνη Δοϊράνη.

Τι δουλειά έχουν τα τοπία, όταν έχεις, ζωντανό μπροστά στα μάτια σου τον... τόπο.

Τρίτον, οι ήρωες, οι ανέσπερες μορφές τους, δεν «κατεβαίνουν», γιατί αυτοί μας ελευθέρωσαν, τα παιδιά τους συνήθισαν, έγιναν «φίλοι» τους.




Δεν κατάλαβε, σηκώθηκε και έφυγε. Δεν μπορώ να καταλάβω, γιατί μία φωτογραφία με γατάκια που παίζουν, είναι παιδαγωγικώς τελεσφερότερη από την παράσταση, γιά παράδειγμα, της Εξόδου του Μεσολογγίου [φωτο].

Αντίθετα η δεύτερη διδάσκει μια πολύ υψηλή έννοια, την θυσία, ενώ η πρώτη είναι ένα ρηχό «μπακλαβούργημα», που θα έλεγε και ο Κόντογλου. Δεν θυμάμαι που το εντόπισα, αλλά σημείωσα ένα σπουδαίο κείμενο του Παλαμά, γι’ αυτήν την υποτίμηση ουσιαστικά του μαθητή, του παιδιού.




«Έχω για του παιδιού τον νου μια ιδέα κάπως διαφορετική από άλλους. Πιστεύω πως το μυαλό του, μπορεί να χωνέψει τροφή πιο λεπτή και πιο βαθιά απ’ όση συνηθίζουμε να του προσφέρουμε. Μέσα στον μικρόκοσμο της ψυχής του γίνονται πράγματα πιο πολλά κι απ’ όσα φαντάζονται του κόσμου οι ψυχολόγοι. Οι πιο μεγάλοι άνθρωποι μου φαίνεται πως είν’ εκείνοι που από τα πρώτα χρόνια τους γρικούσανε κουβέντες και αναστρεφότανε με ιδέες πιο ψηλές από το παιδακίσιο μπόι τους».

(Σοφές κουβέντες. Γιατί για παράδειγμα, να μην υπάρχουν στα βιβλία Γλώσσας αποσπάσματα από τα εξαίσια έργα του Πλούταρχου, του Μεγ. Βασιλείου -σε στρωτή νεοελληνική- του Παπαδιαμάντη και βρίσκεις ανοητολογήματα του τύπου «η Φρικαντέλα η μάγισσα»;).







Είναι γνωστό πως τα τελευταία χρόνια τα γνωστά, σκοτεινά κέντρα των Χριστομάχων, χρησιμοποιώντας το επιχείρημα του λεγόμενου ουδετερόθρησκου σχολείου, βάλθηκαν να αποκαθηλώσουν από τις σχολικές τάξεις τις εικόνες.

Στα σχολικά βιβλία Γλώσσας, οι σύγχρονοι αυτοί Εικονομάχοι, σχεδόν πέτυχαν τον εξοβελισμό της ορθόδοξης αγιογραφίας. Μετά βίας σ’ όλα τα βιβλία Γλώσσας του Δημοτικού θα συναντήσεις 5-6 εικόνες. (Ακόμη και στις εορταστικές ενότητες-Χριστούγεννα, Πάσχα-παρελαύνουν οι φραγκοζωγραφιές, κάρτες, αυγά και χιονάνθρωποι ενώ δεν θα βρεις, για παράδειγμα, εικόνα της Γέννησης του Χριστού στο κεφάλαιο για τα Χριστούγεννα της Ε’ Δημοτικού).




Κατ’ αυτούς το λιτό, «ανεξίκακον και αθεάτριστον» της βυζαντινής αγιογραφίας, δεν συνάδει με την παιδική ηλικία. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Χρησιμοποιώντας την εξαίρετη έκδοση της Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου Καρέας, «Τι ξέρεις εσύ για τις εικόνες» σημειώνουμε τα εξής:




Αν βάλουμε το παιδί να ζωγραφίσει π.χ. ένα δέντρο, εκείνο θα ακολουθήσει φυσικότατα τη βυζαντινή ζωγραφική. Θα ζωγραφίσει το δέντρο με κάθε του φύλλο χωριστά, ευδιάκριτα, τον κάθε καρπό ολόκληρο, συγκεκριμένο. Διότι το παιδί έχει έμφυτη την αίσθηση της ενότητας, ενώ η δυτική τέχνη, που έχει ως κύριο χαρακτηριστικό της την αποσπασματικότητα, του δημιουργεί διλήμματα. Το παιδί δηλαδή δεν μπορεί να δημιουργήσει κάτι μισό, π.χ. ένα σπίτι ή ένα βουνό μισό και το άλλο μισό να χάνεται μέσα στη σκιά. Στο παιδικό σχέδιο, όπως και το βυζαντινό, όλα φαίνονται, όλα παρατίθενται. Όλα τα φύλλα είναι πάνω στα δέντρα, τίποτε δεν είναι πεσμένο κάτω.







Επίσης το παιδί δεν δεσμεύεται από τους νόμους της οπτικής και της προοπτικής. Αν του πεις να ζωγραφίσει την οικογένειά του, θα ζωγραφίσει μεγαλύτερο τον πατέρα, λίγο μικρότερη τη μητέρα και τα παιδιά ακόμη μικρότερα. Θα ζωγραφίσει δηλαδή αξιολογικά, όπως κάνει και η βυζαντινή τέχνη. Έχουμε δει εικόνες στις οποίες το πρόσωπο που κυριαρχεί, ζωγραφίζεται μεγαλύτερο. (Η Θεοτόκος στην εικόνα της Γέννησης του Χριστού, ο Παύλος και ο Πέτρος στην εικόνα της Πεντηκοστής). Ζωγραφίζονται μεγαλύτεροι αξιολογικά, σύμφωνα με την πνευματική προοπτική. Απ’ αυτά γίνεται κατανοητό ότι στο παιδί η βυζαντινή ζωγραφική ταιριάζει περισσότερο, διότι δεν το βάζει σε διλήμματα σκιοπλαστικά, ανταγωνισμούς στο θέμα όλου και μέρους, στο προοπτικό βάθος και το βοηθά να εκφράσει αυτό που έχει μέσα του.







Ένα άλλο σημείο ταυτίσεως παιδικού σχεδίου και βυζαντινού, είναι η θέα των αθεάτων. Η βυζαντινή εικόνα ιστορεί, όχι μόνο τα θεατά, αλλά και τα αθέατα ακόμη, πράγμα που δεν μπορεί να το κάνει η δυτική φαινομενοκρατική τέχνη. Π.χ. στην εικόνα της ιάσεως του Παραλυτικού του Ευαγγελίου, εικονίζονται έξω από το σπίτι όσα διαδραματίζονται μέσα στο σπίτι, του οποίου οι άνθρωποι που μετέφεραν τον Παραλυτικό διέρρηξαν τη στέγη. Επειδή δεν ήταν δυνατόν να παρουσιαστούν καταλεπτώς τα γεγονότα, αν ζωγραφίζονταν μέσα στο σπίτι και θα παρέμεναν αθέατα, η βυζαντινή τέχνη βρίσκει αυτή τη λύση, τα παρουσιάζει σαν να διαδραματίζονται έξω. Ή σαν να γίνονται διάφανοι οι τοίχοι και να αποκαλύπτονται όλα.












Εικ. του Γ. Μαμάτσιου, από εδώ







Το ίδιο κάνει και το παιδί στη ζωγραφική του. Η θέα των αθεάτων είναι πολύ φυσική για το παιδί, γιατί μέσα του έχει μία ολοκληρωμένη θεώρηση του κόσμου, που δεν δεσμεύεται από τους νόμους της προοπτικής. Έτσι, αν το βάλεις να ζωγραφίσει το σπίτι του, το ζωγραφίζει σαν διάφανο. Οι άνθρωποι, τα έπιπλα, τα λουλούδια, είναι θεατά. Οι τοίχοι δεν εμποδίζουν τη θέα και της πιο μικρής λεπτομέρειας. Ή αν του πεις να ζωγραφίσει τη θάλασσα, θα τη ζωγραφίσει έτσι ώστε τα ψάρια όλα ναι είναι ορατά, όπως το κάνει και η βυζαντινή τέχνη, στην εικόνα της Βάπτισης.







Είναι φανερό λοιπόν ότι η τέχνη αυτή είναι πολύ οικεία στο παιδί, δεν του δημιουργεί διλήμματα, δεν το κοντράρει και το ωριμάζει με τα μυστικά μηνύματα που του εμπνέει η αισθητική της:

Ότι δηλαδή όλη η κτίση είναι δώρο του Δημιουργού. Όλα είναι καμωμένα «καλά λίαν».

Όλα είναι συμφιλιωμένα μεταξύ τους, και το όλο και το επί μέρους, η ηρεμία, η ειρήνη και η αρμονία ξεχύνονται από τη συνύπαρξή τους. Και έτσι το δοξολογικό βίωμα κτίζεται μυστικά και υπαρξιακά στην παιδική ψυχή.

Και, συνοψίζοντας, τα παιδιά αντικρίζουν τις αξίες σαρκωμένες σε πρόσωπα. Έτσι μαθαίνει και όχι με τις αερόπλαστες ιδεολογίες και τιποτολογίες…




Συμπλήρωμα: Η Χάνα, τα τέρατα και οι ορθόδοξες εικόνες (από εδώ, στο τέλος του post)




Περίληψη άρθρου από την κινέζικη ιστοσελίδα του π. Ιωνά της Ταϊβάν (δες το ελληνικό blog του εδώ) που μιλάει για ένα ορθόδοξο κινεζάκι, τη Χάνα, που δε μπορούσε να κοιμηθεί το βράδυ, γιατί φοβόταν. Πίστευε ότι γύρω παραμονεύουν τέρατα! Εξηγεί ο π. Ιωνάς ότι τριγύρω πράγματι υπάρχουν "τέρατα" (π.χ. έμποροι ναρκωτικών) ή πράγματα που φαίνονται τέρατα στα μάτια ενός παιδιού (π.χ. θορυβώδεις μοτοσικλέτες και άλλες μηχανές), αλλά και τέρατα που εισβάλλουν στην παιδική και εφηβική ψυχούλα από την τηλεόραση, το διαδίκτυο, τα παιχνίδια υπολογιστών κ.λ.π.!

Σε αντίθεση με όλα αυτά τα τραυματικά ερεθίσματα, η ορθοδοξία προσφέρει εικόνες θετικές και θεραπευτικές για την ψυχή: τις εικόνες του Χριστού μας, της Παναγίας και των αγίων. Οι εκκλησίες μας είναι γεμάτες τέτοιες όμορφες αγιογραφίες, που μας υπενθυμίζουν ότι ζούμε περιστοιχισμένοι από τους αγίους μας, κυριολεκτικά κάνοντας συντροφιά με αυτούς. Τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν τη θεολογική έννοια της αγιογραφίας, αλλά αισθάνονται τα θετικά μηνύματα που τους προσφέρει.

Την Κυριακή μετά την κινέζικη πρωτοχρονιά η Χάνα πήγε με τους γονείς της στην εκκλησία και μετά τη λειτουργία είπε στον παπά Ιωνά: "Τα ρούχα σου είναι όμορφα". Κατόπιν, δείχνοντας με το χεράκι της μια εικονίτσα, είπε: "Όμορφο".

Τώρα, καταλήγει ο π. Ιωνάς, η Χάνα κοιμάται ήσυχη τα βράδυα - "το ίδιο κι εγώ", προσθέτει.









Φωτο από άλλη περίσταση. Κινεζάκι της Αμερικής ασπάζεται την εικόνα των Κινέζων πρωτομαρτύρων.

ΝΕΚΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ