


Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης
Οἱ Ἄραβες δὲν εἴχανε μήτε γραφὴ γιὰ νὰ γράφουνε τὴ γλώσσα τους, κι ὁ ἴδιος ὁ Μωάμεθ λέγει μέσα στὸ Κοράνιο πῶς δὲν ξέρει μήτε γραφή, μήτε ἀνάγνωση.
Ὡς τὰ σήμερα, οἱ κάτοικοι τῆς Ἀραβίας εἶναι σχεδὸν ὅλοι ἀγράμματοι. Πῶς λοιπόν, πρὶν ἀπὸ χίλια τρακόσια χρόνια, μπορέσανε καὶ κάνανε τὸν λεγόμενον Ἀραβικὸ πολιτισμό, τὸ Ἰσλάμ; Πῶς ἄξαφνα γινήκανε φιλόσοφοι, μαθηματικοί, ποιητές, καλλιτέχνες, ἀστρονόμοι, γεωγράφοι, ἱστορικοί, ἄνθρωποι ποῦ γυρίζανε σὰν τοὺς γύφτους μὲ τὶς καμῆλες ἀπάνω σὲ μιὰ χώρα ἔρημη; Αὐτὸ τὸ φαινόμενο δὲ μπορεῖ νὰ τὸ ἐξηγήσει κανένας μὲ ἄλλον τρόπο, παρὰ μοναχὰ ἂν παραδεχτεῖ πῶς ἐκεῖνοι ποὺ ἐπιδοθήκανε στὶς ἐπιστῆμες καὶ στὶς τέχνες δὲν ἤτανε οἱ ἄνθρωποι τῆς ἄγριας Ἀραβίας, ἀλλὰ ἄνθρωποι ἀπὸ ἄλλα ἔθνη τῆς Ἀνατολῆς, ποὺ εἴχανε πάρει τὴν καινούργια θρησκεία, δηλαδὴ ἀπὸ μωχαμετάνους τῆς Συρίας, τῆς Αἰγύπτου, τῆς Περσίας, τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, καὶ πρὸ πάντων ἀπὸ Ἕλληνες, ποὺ πρωτοστατούσανε σὲ ὅλα. Οἱ περισσότεροι μουσουλμάνοι βγήκανε ἀπὸ τὶς ἀλλαξοπιστεμένες φυλές, ὅπως εἶναι αὐτοὶ ποὺ εἴπαμε, καθὼς κι ἄλλοι, ὅπως εἶναι οἱ Τοῦρκοι, οἱ Ἀρβανίτες, οἱ Μποσνάκηδες, οἱ Τάταροι, οἱ Μογγόλοι, οἱ Νέγκροι τῆς Ἀφρικῆς, οἱ Ἰντοί, οἱ νησιῶτες τοῦ Εἰρηνικοῦ Ὠκεανοῦ καὶ ἄλλοι.
~Κυρ Φώτης Κόντογλου~
Οι μεταφράσεις από τα ελληνικά στα αραβικά δεν έγιναν από μουσουλμάνους. Ακόμη και μεγάλοι θαυμαστές της Ελλάδας όπως ο Αβικέννας ή ο Αβερρόης δεν ήξεραν γρυ ελληνικά,διάβαζαν τα κείμενα από μεταφράσεις στα αραβικά που είχαν επιμεληθεί Αραμαίοι χριστιανοί όπως ο Χουνάιν ιμπν-Ισχάκ, γνωστός ως «πρίγκιπας των μεταφράσεων». Η αρχαία Ελλάδα αντιπροσώπευε έναν κόσμο ξένο προς το Ισλάμ. Από τη γνώση των αρχαίων Ελλήνων περνούσε στα αραβικά μονάχα ό,τι δεν απειλούσε τη θρησκεία. Η ελληνική φιλοσοφία, λογοτεχνία και τραγωδία δεν έγιναν ποτέ δεκτές από τον μουσουλμανικό πολιτισμό. Η επιρροή του Αριστοτέλη περιορίστηκε στους τομείς της λογικής και των φυσικών επιστημών. Ούτε η Μεταφυσική ούτε η Πολιτική μεταφράστηκε ποτέ στα αραβικά,το Ισλάμ δεν «εξελληνίστηκε» ποτέ. Το εκχριστιανισθέν Ρωμαϊκό κράτος του Ελληνικού Έθνους(ορισμός του Heisenberg για την Ρωμανία) έλαβε τη γνώση ως κληρονομιά και κατ'επέκταση την αναζήτησε καθώς συμπλήρωνε τα κείμενα που είχε ήδη στη διάθεσή του. Εκείνο πρώτο κυρίως την αξιοποίησε επιστημονικά και πολιτικά και μετέπειτα στο ναδίρ του με την φυγή των πιο επιφανών του επιστημόνων και λογίων (π.χ ο Βησσαρίων και η θαυμαστή βιβλιοθήκη του) την μεταβίβασε σε μεγάλο βαθμό στην Δύση.
Για του λόγου το ασφαλές και για τους "μυρωδιάδες" που χρειάζονται πηγές για να πειστούν οι Άραβες άφησαν περίπου μόνο 1500 χειρόγραφα κυρίως Μαθηματικά και Αστρονομία και οι Βυζαντινοί περίπου ..7500 ως επί το πλείστον Αρχαία Ελληνική Γραμματεία (καθ. Γ. Κοντογιώργης)! Επί πλέον η Αναγέννηση ξεκίνησε στη Βόρεια Ιταλία (Βενετία, Γένοβα κ.α.) όπου συνέρρεαν οι Βυζαντινοί Λόγιοι. Ο Έρασμος π χ. έμαθε Ελληνικά (και κατέγραψε την Αρχαία προφορά) στη Βενετία απ' τον μεγάλο Λόγιο Θεόδωρο Λάσκαρη (Καθ. Γ.Μπαμπινιώτης). Οι Άραβες δεν πέρασαν ποτέ τα Πυρηναία (έχασαν στην μάχη του Πουτιέ το 732 μ.Χ. απ' τον Κάρολο Μαρτέλο) και έμειναν στην Ισπανία. Γιατί τότε δεν ξεκίνησε απ' την Ισπανία η Αναγέννηση;;;; Γιατί απλούστατα η ώσμωση του Ελληνικού πνεύματος προς τη Δύση, οφείλεται στην μετεγκατάσταση των Βυζαντινών Λογίων (και στο Βυζάντιο εν γένει) στις πόλεις της Β.Ιταλίας, κατά την περίοδο της παρακμής του
……………………………………………………
"Ιστορικά δεδομένα απέναντι σε ιδεολογικά στερεότυπα και στην ημιμαθεία"
«Χωρίς τους γραφείς της Κωνσταντινούπολης, σχεδόν ολόκληρη η αρχαία ελληνική γραμματεία θα είχε χαθεί, με τη μόνη εξαίρεση ορισμένα παπυρικά κείμενα, όπως εκείνα που βρέθηκαν στην Αίγυπτο ή που διασώθηκαν εγκλωβισμένα στην τέφρα του Ερκολάνο.»
«Διαθέτουμε τα πρωτότυπα έργα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, για παράδειγμα, μόνο χάρη στα ελληνικά χειρόγραφα των έργων τους… Χωρίς αυτά τα χειρόγραφα, η πρόσβασή μας στον Αριστοτέλη θα γινόταν σχεδόν αποκλειστικά μέσω μεσαιωνικών αραβικών μεταφράσεων.»
«Αλλά και οι ίδιοι οι Άραβες, όμως, έκαναν τις μεταφράσεις με βάση τα χειρόγραφα των Ρωμαίων (ενν. Βυζαντινούς).»
Πηγή: Peter Adamson, A History of Philosophy Without Any Gaps: Byzantine & Renaissance Philosophy.
Υπάρχει ένα σημείο όπου η ιστορική συζήτηση οφείλει να σταματήσει να ανέχεται την αυθαιρεσία. Ο ρόλος του Βυζαντίου στη διάσωση της αρχαίας ελληνικής γραμματείας δεν είναι ζήτημα ερμηνείας ή «οπτικής γωνίας», αλλά ζήτημα τεκμηριωμένης πραγματικότητας βασισμένης στις πιο αξιόπιστες ιστορικές πηγές. Όποιος επιμένει να τον υποβαθμίζει, δεν αντιπαρατίθεται με μια αφήγηση αλλά έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τα ίδια τα χειρόγραφα, με την παλαιογραφία, με τη φιλολογική επιστήμη.
Η ιδέα ότι το Βυζάντιο υπήρξε ένας θεοκρατικός μηχανισμός που διέσωσε επιλεκτικά μόνο ό,τι εξυπηρετούσε την Ορθοδοξία δεν αντέχει ούτε στην πιο στοιχειώδη ιστορική εξέταση. Και αυτό αποδεικνύεται όχι με γενικόλογες διακηρύξεις, αλλά με συγκεκριμένα έργα, συγγραφείς, κώδικες και ανθρώπους.
Τοῦ Π. Κλιματσάκη, διδάκτορος Φιλοσοφίας
Εἰσαγωγή
Συχνὰ διατυπώνεται ἡ ἄποψη ὅτι ἡ Ρωμαιοκαθολικὴ ἐκκλησία δὲν ἔχει καταδικαστεῖ συνοδικῶς ὡς αἱρετικὴ καὶ ὅτι, ἑπομένως, δὲν ὑφίσταται οὐσιαστικὸ δογματικὸ ἐμπόδιο γιὰ τὴν ἕνωσή της μὲ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Ὡστόσο, ἡ ἱστορία τῶν ἐκκλησιαστικῶν συγκρούσεων τοῦ ἐνάτου αἰώνα, καὶ ἰδιαίτερα ἡ θεολογικὴ παρακαταθήκη τοῦ Μεγάλου Φωτίου, καταδεικνύουν ὅτι οἱ διαφορὲς μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως εἶχαν ἤδη ἀποκτήσει βαθὺ δογματικὸ καὶ ἐκκλησιολογικὸ χαρακτήρα πολὺ πρὶν ἀπὸ τὸ σχίσμα τοῦ 1054.
Ὁ Μέγας Φώτιος ὑπῆρξε μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες προσωπικότητες τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας. Μὲ τὴ θεολογική του διδασκαλία καὶ τοὺς ἀγῶνες του ὑπερασπίστηκε τὴν ὀρθόδοξη πίστη ἀπέναντι στὴν προσθήκη τοῦ Filioque στὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως καὶ στὶς ἀξιώσεις τῆς Ρώμης γιὰ καθολικὴ δικαιοδοσία ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας. Ἰδιαίτερη σημασία ἔχει ἡ Σύνοδος τῆς Κωνσταντινουπόλεως τοῦ 879–880, τὴν ὁποία σημαντικὸ μέρος τῆς ὀρθόδοξης θεολογικῆς παραδόσεως ἀναγνωρίζει ὡς Η΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο. Ἡ Σύνοδος αὐτὴ ἀποκατέστησε τὸν Μέγα Φώτιο, ἐπιβεβαίωσε τὸ ἀπαραχάρακτο τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως καὶ ὑπερασπίστηκε τὴ συνοδικὴ συγκρότηση τῆς Ἐκκλησίας.
Ἡ σύγκρουση μεταξὺ Κωνσταντινουπόλεως καὶ Ρώμης ὀξύνθηκε κατὰ τὸν ἔνατο αἰώνα, ἐξαιτίας τῆς κρίσεως ποὺ προέκυψε στὸν πατριαρχικὸ θρόνο τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Τὸ 858 ὁ Πατριάρχης Ἰγνάτιος ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ τὸν θρόνο του, ὕστερα ἀπὸ τὴ σύγκρουσή του μὲ τὴν αὐτοκρατορικὴ ἐξουσία. Στὴ θέση του ἐξελέγη ὁ Φώτιος, ἕνας ἐξαιρετικὰ μορφωμένος ἄνδρας, ὁ ὁποῖος μέχρι τότε ἦταν λαϊκός. Ἡ ἐκλογή του προκάλεσε ἀντιδράσεις, ἐνῶ ὁ Ἰγνάτιος καὶ οἱ ὑποστηρικτές του ἀναζήτησαν τὴ συμπαράσταση τῆς Ρώμης. Ὁ Πάπας Νικόλαος Α΄ παρενέβη στὴν ὑπόθεση καὶ, μὲ σύνοδο ποὺ συγκάλεσε στὴ Ρώμη τὸ 863, καταδίκασε τὸν Φώτιο καὶ ὑποστήριξε τὴν ἀποκατάσταση τοῦ Ἰγνατίου.
Ἡ παρέμβαση αὐτὴ δὲν ἀποτελοῦσε ἁπλῶς μία προσπάθεια ἐπιλύσεως μιᾶς ἐκκλησιαστικῆς διαφορᾶς, ἀλλὰ συνδεόταν μὲ τὴν ἀξίωση τῆς Ρώμης νὰ ἀσκεῖ δικαιοδοσία καὶ νὰ δέχεται ἐφέσεις πέρα ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς δικῆς της ἐκκλησιαστικῆς περιφέρειας. Ἡ Κωνσταντινούπολη δὲν ἀποδέχθηκε τὶς ἀξιώσεις αὐτές, μὲ ἀποτέλεσμα ἡ διαφωνία νὰ ἀποκτήσει εὐρύτερες ἐκκλησιολογικὲς διαστάσεις. Παράλληλα, ὁ Μέγας Φώτιος ἀντιτάχθηκε στὶς δογματικὲς καινοτομίες ποὺ διαδίδονταν στὴ Δύση, μὲ κυριότερη τὴν προσθήκη τοῦ Filioque, δηλαδὴ τῆς διδασκαλίας ὅτι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται ὄχι μόνο ἀπὸ τὸν Πατέρα ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν Υἱό. Ἡ σύγκρουση κορυφώθηκε τὸ 867, ὅταν σύνοδος στὴν Κωνσταντινούπολη καταδίκασε τὶς λατινικὲς καινοτομίες.
Οἱ πολιτικὲς μεταβολὲς στὴ Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία ἐπηρέασαν καθοριστικὰ τὶς ἐκκλησιαστικὲς ἐξελίξεις. Μετὰ τὴ δολοφονία τοῦ αὐτοκράτορα Μιχαὴλ Γ΄, τὴν ἐξουσία ἀνέλαβε ὁ Βασίλειος Α΄ ὁ Μακεδών, ὁ ὁποῖος, ἐπιδιώκοντας τὴν πολιτικὴ προσέγγιση μὲ τὴ Ρώμη, ἀπομάκρυνε τὸν Φώτιο ἀπὸ τὸν πατριαρχικὸ θρόνο καὶ ἐπανέφερε τὸν Ἰγνάτιο. Τὸ 869–870 συγκλήθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη σύνοδος, ἡ ὁποία καταδίκασε τὸν Φώτιο καὶ ἀναγνώρισε τὴν ἀποκατάσταση τοῦ Ἰγνατίου. Ἡ σύνοδος αὐτὴ ἀναγνωρίζεται ἀπὸ τὴ Ρωμαιοκαθολικὴ ἐκκλησία ὡς Η΄ Οἰκουμενική, ἐνῶ δὲν περιλαμβάνεται στὶς ἀναγνωρισμένες Οἰκουμενικὲς Συνόδους τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας.
Ἡ κατάσταση μεταβλήθηκε μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Ἰγνατίου τὸ 877, ὅταν ὁ Φώτιος ἐπανῆλθε στὸν πατριαρχικὸ θρόνο. Τὸ 879–880 συγκλήθηκε νέα μεγάλη Σύνοδος στὴν Κωνσταντινούπολη, μὲ τὴ συμμετοχὴ ἐκπροσώπων τῶν ἀνατολικῶν Πατριαρχείων καὶ ἀντιπροσώπων τοῦ Πάπα Ἰωάννη Η΄. Ἡ Σύνοδος ἀποκατέστησε τὸν Φώτιο, ἀκύρωσε τὶς προηγούμενες καταδίκες του καὶ ἐπιβεβαίωσε τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως χωρὶς προσθῆκες ἢ ἀλλοιώσεις. Ἡ σημασία της ὑπῆρξε ἰδιαίτερα μεγάλη, καθὼς κατέστησε σαφὲς ὅτι ἡ πίστη τῆς Ἐκκλησίας δὲν μπορεῖ νὰ τροποποιεῖται μονομερῶς ἀπὸ μία τοπικὴ Ἐκκλησία, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἱστορική της θέση ἢ τὸ κῦρος τοῦ ἐπισκόπου της.
Ἀπὸ ὀρθόδοξη ἐκκλησιολογικὴ ἄποψη, ἡ Σύνοδος τοῦ 879–880 ἀποτελεῖ σημαντικὴ μαρτυρία ὑπὲρ τῆς συνοδικότητας καὶ ἐναντίον τῆς ἀντιλήψεως ὅτι ὁ ἐπίσκοπος Ρώμης διαθέτει ἀπεριόριστη δικαιοδοσία ἐπὶ ὁλόκληρης τῆς Ἐκκλησίας.
« Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως – Νέας Ρώμης ἀποτελεῖ διαχρονικῶς τὸν ὁρατὸν καὶ ὑποστατὸν σύνδεσμον τῆς ἑνότητος τοῦ Κυριακοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Σώματος καὶ ἐν ταυτῷ τὸν ἐγγυητὴν αὐτῆς, κατὰ τὰς προνοίας τῶν Συνοδικῶς ἀποφθεγξαμένων θείων Πατέρων». ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ. 17/10/2026 ΣΟΦΙΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ [1]
«άπαγε της βλασφημίας»

Γράφει ο Γεώργιος Κ. Τζανάκης. Ἀκρωτήρι Χανίων.
Αὐτὰ τὰ λέγει ὁ νῦν Ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, διὰ τὸν ἑκάστοτε Ἀρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως, ἄρα καὶ γιὰ τὸν ἑαυτό του.
Δηλαδή: «Ὁ ὁρατὸς καὶ ὑποστατός=ὑπαρκτὸς-ὑφιστάμενος-πραγματικὸς σύνδεσμος τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι ὁ Ἁρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως».!!!
Ἕνας ἄνθρωπος, ὁ Ἁρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, εἶναι ὁ σύνδεσμος τῆς ἑνότητος ὁλόκληρης τῆς Ἐκκλησίας!!!
Ὑποθέτω ὅτι κάθε ἄνθρωπος μὲ στοιχειώδη ἐπίγνωσι περὶ Ἐκκλησίας προβληματίζεται, ἐντυπωσιάζεται καὶ ἀπορεῖ μὲ αὐτὰ, ὅπως καὶ ἐγὼ ποὺ τὰ ἀκούω. Στὶς ἀκολουθίες ἀκοῦμε ὅτι ὁ Κύριος εἶναι τὸ στερέωμα ὅσων πιστεύουν σ᾿ αὐτὸν, δηλαδὴ τῆς Ἐκκλησίας καὶ αὐτὸν παρακαλοῦμε ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι, ὅλοι οἱ ἄνθρωποι κληρικοὶ καὶ λαϊκοί, νὰ στερεώσῃ τὴν Ἐκκλησία: «Τὸ στερέωμα τῶν ἐπὶ σοι πεποιθότων, στερέωσον Κύριε τὴν Ἐκκλησίαν, ἢν ἐκτήσω, τῷ τιμίῳ σου αἵματι».
Δὲν εἶναι τουλάχιστον παράξενο ἕνας ἄνθρωπος, ἄς εἶναι καὶ Ἀρχιεπίσκοπος, νὰ ὑποστηρίζει ὅτι αὐτὸς ἑνοποιεῖ καὶ στερεώνει τὴν Ἑκκλησία τοῦ Χριστοῦ;
( Ἀκολουθοῦν ἐλάχιστες, μόνον, παρατηρήσεις σὲ ἐλάχιστα σημεία· διότι ἄν ἀσχοληθῇ κανεὶς μὲ ὅλο τὸν λόγο, τότε.... ἐπιλείψει ὁ χρόνος καὶ τὸ κουράγιο)
Ἄς συγκρίνουμε τὴν πατριαρχικὴ δήλωσι μὲ ἕνα χωρίον ἑνὸς ἁγίου τῆς Ἐκκλησίας μας (ἕνα χωρίον, ἀπὸ τὰ πάμπολλα τοῦ ἰδίου, καὶ τὰ ἐπίσης πάμπολλα τῶν ὑπολοίπων ἁγίων τῆς ἐκκλησίας μας):
«Εἰς τὸ Θεανθρώπινον σῶμα τῆς Ἐκκλησίας τὸ ῞Αγιον Πνεῦμα συγκρατεῖ, μὲ τὴν χάριν τῶν ἁγίων μυστηρίων καὶ τῶν ἁγίων ἀρετῶν, εἰς ἑνότητα ὅλους τοὺς δι᾽ Αὐτοῦ βαπτισμένους πιστούς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας». ΑΓΙΟΣ ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ ΤΣΕΛΙΕ (ΠΟΠΟΒΙΤΣ). Η ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ. σελ 36 [2]
Τὴν θεολογία τοῦ ἁγίου Ἰουστίνου, ὁ ἴδιος ὁ Πατριάρχης Βαρθολομαῖος (γιὰ τοῦτο παραθέτω αὐτὸ τὸ ἀπόσπασμα) τὴν χαρακτηρίζει:
«Ζῶσαν καὶ ἐπίκαιρον, ἡ ὁποία πηγάζει άπὸ τὴν μετοχὴν εἰς τὴν λατρευτικὴν, λειτουργικὴν, πνευματικὴν, ἀσκητικὴν καὶ διακονικὴν ἐμπειρίαν τῆς Ἐκκλησίας ... καὶ ἐκφράζει τὴν ἀδιάσπαστον ἑνότητα δόγματος καὶ ἤθους, πίστεως καὶ ζωῆς...» [3]
Δηλαδὴ, κατὰ τὸν ἅγιο Ἰουστῖνο, τοῦ ὁποίου ἡ θεολογία εἶναι «ζῶσα καὶ ἐπίκαιρος ... καὶ ἐκφράζει τὴν ἀδιάσπαστον ἑνότητα δόγματος, ἤθους καὶ πίστεως» (κατὰ τὸν πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως) τὴν ἑνότητα καὶ τὴν συγκρότησι τῆς Ἐκκλησίας τὴν ἐξασφαλίζει τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον. Πῶς τὸ ἐπιτυγχάνει; Μὲ τὴν θείαν Του δύναμι:
«Τὸ ῞Αγιον Πνεῦμα διὰ τῆς θείας δυνάμεώς Του ἑνώνει ὅλους τοὺς πιστοὺς εἰς ἓν σῶμα, δηλαδὴ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, διότι «ἐν ἑνὶ πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἓν σῶμα ἐβαπτίσθημεν... καὶ πάντες εἰς ἓν πνεῦμα ἐποτίσθημεν» (Α΄ Κορ. 12. 13). ΑΓΙΟΣ ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ ΤΣΕΛΙΕ (ΠΟΠΟΒΙΤΣ). (ὅ.π. σελ. 33)
Μπορεῖ νὰ συγκριθῇ ἡ Θεία Δύναμις τοῦ Ἅγίου Πνεύματος μὲ τὴν δύναμι ὁποιουδήποτε ἀνθρώπου; Μπορεῖ νὰ συγκριθῇ ἡ ἐγγύησις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μὲ τὴν ἐγγύησι ὁποιουδήποτε ἀνθρώπου; Τί συζητᾶμε τώρα;....
Τόσο τιμούν τον Άγιο! Ο άγ. Νεκτάριος λέει "ὁ Πάπας ἐξώρισε ἀπὸ τὴν δυτικὴ Ἐκκλησία τὸν Δεσπότη πάντων Χριστόν, καὶ ἔτσι ἔμεινε ἡ δυτικὴ Ἐκκλησία χήρα ἀπὸ τὸν Χριστό. Ἡ παπικὴ ἐκκλησία εἶναι νόθος ὀργανισμός. Ὁ Πάπας ὑπέκυψε στὸν τρίτο καὶ τελευταῖο πειρασμὸ τοῦ Κυρίου στὴν ἔρημο." Oι σημερινοί οικουμενιστές επίσκοποι όμως που υποτίθεται τιμούν τον Άγιο, ονομάζουν τον Πάπα "δεύτερο πνεύμονα της Εκκλησίας" και "πεφιλημένον αδελφόν εν Χριστώ" με ιερωσύνη και Μυστήρια και του ψέλνουν πολυχρόνια στους ναούς.
