Η γέννηση της Θεοτόκου.

 

 

Μακαριστός  π.Αλέξανδρος Σμέμαν

Η ευλάβεια που δείχνει η Εκκλησία στην Παναγία ριζώνει στην υπακοή της στον Θεό, στην εκούσια επιλογή της να δεχθεί μια πρόσκληση αδύνατη στα ανθρώπινα μέτρα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ανέκαθεν τόνιζε τη σύνδεση της Παναγίας με τον άνθρωπο και χαίρεται γι’ αυτήν και τη θεωρεί ως τον καλύτερο, καθαρότερο και πιο υπέροχο καρπό της ανθρώπινης ιστορίας και της αναζητήσεως του Θεού από τον άνθρωπο, της αναζητήσεως του έσχατου νοήματος, του έσχατου περιεχομένου της ζωής του ανθρώπου. Αν στη Δυτική Χριστιανοσύνη η ευλάβεια προς την Παναγία περιστράφηκε γύρω από την αειπαρθενία της, η καρδιά της ευλάβειας, της σκέψεως και της αγάπης της Ορθόδοξης Ανατολής προς την Παναγία, υπήρξε πάντοτε η Μητρότητά της, η σχέση σαρκός και αίματος που είχε με τον Ιησού Χριστό. Η Ανατολή χαίρεται που ο ρόλος του ανθρώπου είναι βασικός στο θείο σχέδιο. Ο Υιός του Θεού έρχεται στη γη, ο Θεός εμφανίζεται για να λυτρώσει τον κόσμο, γίνεται άνθρωπος για να ενσωματώσει τον άνθρωπο στη θεϊκή του κλήση, και σ’ αυτό συμμετέχει ολόκληρη η ανθρωπότητα. Αν αντιληφθούμε πως η κοινή φύση του Χριστού με τη δική μας είναι η μεγαλύτερη χαρά και το μεγαλύτερο βάθος του Χριστιανισμού, ότι ο Χριστός είναι γνήσιος άνθρωπος κι όχι κάποιο φάντασμα ή κάποιο ασώματο φαινόμενο, ότι είναι κάποιος από μας και παραμένει αιωνίως ενωμένος μαζί μας μέσω της ανθρώπινης φύσεώς Του, τότε η ευλάβεια προς την Παναγία γίνεται κατανοητή, επειδή αυτή του προσέφερε την ανθρώπινη φύση, τη σάρκα και το αίμα Του. Αυτή δίνει τη δυνατότητα στον Χριστό να ονομάζεται πάντοτε «Υιός του Ανθρώπου».

Υιός του Θεού, Υιός του Ανθρώπου… ο Θεός που κατήλθε κι έγινε άνθρωπος, ώστε να μπορέσει ο άνθρωπος να εξαγιαστεί, να μπορέσει να γίνει κοινωνός «θείας φύσεως» (Β΄ Πέτρου 1, 4), ή, σύμφωνα με την έκφραση των διδασκάλων της Εκκλησίας, να «θεωθεί». Ακριβώς εδώ, σ’ αυτή την εξαιρετική αποκάλυψη της αυθεντικής φύσεως και κλήσεως του ανθρώπου, βρίσκεται η πηγή αυτής της ευγνωμοσύνης και τρυφεράδας που περιβάλλει τη Θεοτόκο, ως σύνδεσμό μας με τον Χριστό, και μέσω Αυτού με τον Θεό. Πουθενά δε άλλου δεν αντικατοπτρίζεται αυτό καλύτερα απ’ ότι στη γέννηση της Θεοτόκου. Σε κανένα όμως σημείο της αγίας Γραφής δεν αναφέρεται τίποτε γι’ αυτό το γεγονός. Γιατί όμως θα έπρεπε να αναφέρεται; Υπάρχει κάτι το αξιόλογο, κάτι το ιδιαίτερα μοναδικό στη συνηθισμένη γέννηση ενός παιδιού, σε μία γέννα όπως όλες οι άλλες; Αν όμως η Εκκλησία άρχισε να μνημονεύει το γεγονός με μια ιδιαίτερη εορτή, αυτό δεν έγινε επειδή η γέννα καθαυτή ήταν κάτι το μοναδικό ή θαυματουργικό ή ασυνήθιστο γεγονός. Το αντίθετο, μάλιστα.

«Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» ας είναι ευλογημένη η βασιλεία του Θεού.

 

 

Τούτα τα λόγια προφέρονται σπάνια: στην αρχή της λειτουργίας, σαν ευχή για τον νέο χρόνο και σε στιγμές όπου ενώνεται χρόνος και αιωνιότητα, όταν με τα μάτια της πίστης μπορούμε να δούμε την αιωνιότητα συνυφασμένη με τον χρόνο.

Ο χριστιανός είναι ο μόνος που πρέπει να είναι ικανός να βλέπει την ιστορία, όπως την βλέπει ο Θεός, σαν ένα μυστήριο της σωτηρίας, αλλά επίσης σαν μια τραγωδία της ανθρώπινης αμαρτίας και πτώσης. Και σε σχέση με αυτά τα τελευταία, πρέπει να πάρουμε θέση.

Ο Χριστός λέει στο Ευαγγέλιο: «Όταν ακούσετε ότι γίνονται πόλεμοι ή φήμες που μιλούν για πολέμους, μην πανικοβληθήτε»· σηκώστε ψηλά τα κεφάλια, δεν υπάρχει χώρος στην καρδιά και την ζωή του Χριστιανού για διστακτικότητα, δειλία και φόβο, που είναι όλα γεννήματα του εγωισμού, της μέριμνας για τον εαυτό μας, ακόμα και αν αυτή η μέριμνα αγγίζει αυτούς που αγαπάμε.

Ο Θεός είναι Θεός της ιστορίας, αλλά πρέπει να γίνουμε συνεργάτες Του και μας στέλνει σ’ αυτόν τον κόσμο που είναι δικός Του για να μεταβάλλει την παράφωνη Πολιτεία των ανθρώπων σε αρμονία που θα ονομάζεται Πολιτεία του Θεού.

Και πρέπει να θυμόμαστε τα λόγια του Αποστόλου που λέει, ότι όποιος επιθυμήσει να εργασθεί για τον Κύριο, θα οδηγηθεί σε δίκη, και τα λόγια ενός άλλου Αποστόλου που μας λέει να μην φοβόμαστε τη δοκιμασία της φωτιάς. Στον σημερινό κόσμο, πρέπει να είμαστε έτοιμοι να δικαστούμε και έτοιμοι να υπομείνουμε, ίσως με το φόβο στην καρδιά μήπως χάσουμε την πίστη μας, αλλά θα πρέπει να μείνουμε ακλόνητοι στην υπηρεσία του Θεού και των ανθρώπων… Ισχυριζόμαστε ότι είμαστε Ορθόδοξοι· είμαστε Ορθόδοξοι δεν σημαίνει μόνο να ομολογούμε το Ευαγγέλιο στην ολότητά του και να το διακηρύττουμε στην αγνότητά του, αλλά συνίσταται, ακόμα περισσότερο από αυτό, στο να ζούμε σύμφωνα με αυτό. …τα λόγια που μπορούμε να λέμε ξανά κάθε νέο χρόνο, «Είπα στον άνθρωπο που στάθηκε στο κατώφλι του νέου χρόνου: δώσε μου ένα φως για να πορευτώ με ασφάλεια προς το άγνωστο, και απάντησε: πήγαινε έξω στο φως και βάλε το χέρι σου στο χέρι του Θεού, πρέπει να είναι καλύτερο για σένα από ο,τι το φως και ασφαλέστερο από έναν συνηθισμένο δρόμο.»

«Η νέα χρονιά πράγματι απλώνεται μπροστά μας σαν ένα απάτητο ακόμη μονοπάτι, μια πλατειά παρθένα πεδιάδα που θα πρέπει ν’ ανθίσει μ’ ένα πλούτο καλών ανθρώπινων πράξεων. Όποια κι αν είναι η ηλικία μας ένα μονοπάτι απλώνεται μπροστά μας και από μας εξαρτάται αν θα το κάνουμε «οδόν Κυρίου» ή όχι. Από μας εξαρτάται το αν για τους γύρω μας και για τους εαυτούς μας και για τις επόμενες γενιές θα φτιάξουμε δρόμο για τον Ουρανό ή την Κόλαση – την αιώνια Κόλαση, ή απλώς τη σκληρή ανθρώπινη κόλαση της γης…

Μπορούμε να μπούμε στη χρονιά αυτή δημιουργικά, μόνο όμως με την προϋπόθεση ότι θα μπούμε με την ελπίδα, με τη βεβαιότητα ότι ο Κύριος βρίσκεται στη χρονιά αυτή, ότι Εκείνος είναι ο Κύριος και θα μας οδηγήσει στο σωστό μέρος, με την πίστη ότι τίποτα δε θα συμβεί χωρίς τη θέληση ή τη συγκατάθεση του Θεού. Αν η στάση μας είναι τέτοια θα δούμε πως τίποτα δεν είναι τυχαίο (αυτός που πιστεύει στην τύχη δεν πιστεύει στο Θεό), πως δεν υπάρχουν άσκοπες συναντήσεις και πως το κάθε πρόσωπο μας έχει σταλεί από τον Κύριο… ας δεχτούμε ο ένας τον άλλο και οποιονδήποτε ο Θεός μας στείλει, με τον τρόπο που ο Κύριος δέχεται εμάς στην πορεία μας κι ας δεχτούμε ο,τι και αν μας συμβεί σαν από το χέρι του Θεού, και σ’ όλες τις περιστάσεις ας συμπεριφερόμαστε σαν Χριστιανοί• τότε όλα θα πάνε καλά… Είθε ο Θεός να ευλογήσει το Νέο Έτος.

+ Αντωνίου Σουρόζης

Τρελογιάννης

Ρωσοουκρανικά κι ἐκκλησιαστικά.

 Πολλά μπράβο στήν Κερκύρας, πού πάει γιά μία ἀκόμη φορά κόντρα στό ρεῦμα τῆς τυφλῆς ὑποδούλωσης.

Γράφει ο Κωνσταντῖνος Ταούλας

Ἐπειδή ἔγινε ἕνας μικρός χαμός μέ τήν ἐπίσκεψη τοῦ μητροπολίτη Κέρκυρας στή Μόσχα, πού φυσικά ἐγώ τήν εἶδα θετικά, σκέφτηκα παρ' ὅλα αὐτά νά ζήτήσω ἀπό τό φίλο μου τόν Ἄρτι, μερικές ἱστορικές πληροφορίες γιά τίς σχέσεις τῶν πατριαρχείων Κωνσταντινούπολης και Μόσχας, σέ σχέση μάλιστα καί μέ τή πολύφερνη νύφη τοῦ Κιέβου. Αὑτό πού με θλίψη διαπίστωσα εἶναι ὅτι οἱ σχέσεις αὐτές καθορίζονται πάντοτε μέ ὅρους πολιτικῆς ἰσχύος. Οὐσιαστικά δηλαδή, ὅποιος θεωρεῖ ὅτι ἔχει τό πάνω χέρι κάνει καί κουμάντο. Τό πνευματικό στοιχεῖο πού θά ἔπρεπε νά εἶναι πρωτεῦον στά ζητήματα αὐτά, ακολουθεῖ ἀσθμαίνοντας κι ὑποτάσσεται στίς πολιτικές ἐπιδιώξεις ἤ ἀδυναμίες των διοικητικῶν θεσμῶν της ἐκκλησίας, πού ἐπιμένουν νά τή βλέπουν λίγο "Καίσαρες".
Λίγο πρίν τήν ἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης λοιπόν, το 1448 μ.Χ., ἡ Μόσχα, δηλαδή ἡ μητρόπολη τῆς Μόσχας, πού μέχρι τότε ὑπαγόταν στό Κίεβο, ἀποφασίζει νά ἀποσπασθεῖ μονομερῶς ἀπό τήν σχέση της με τή Μητρόπολη Κιέβου καί νά ανακηρυχθεί αὐτοκέφαλη ἐκκλησία. Γιατί;
Διότι: 1) Τό Κίεβο, παλιά ἱστορική πρωτεύουσα τῶν Ρώσων, βρισκόταν τότε ὑπό πολωνολιθουανική κυριαρχία, ἐνῶ ἡ Μητρόπολή του υπαγόταν παλαιόθεν στό Πατριαρχείο τῆς Κωνσταντινούπολης. 2) Τό Πατριαρχεῖο Κωνσταντινούπολης μέ τή σειρά του, σέ μία περίοδο ἐπικείμενης τουρκικῆς εἰσβολῆς πού τελικά κατέληξε στήν Ἅλωση τῆς Πόλης, ῆταν ἐξαιρετικά ἀδύναμο, ἐνῶ εἶχε μόλις κάνει τό ἔγκλημα νά ὑπογράψει ἕνωση μέ τούς παπικούς, κάτι πού δέν ἀποδέχθηκε κανείς καί τό ἐκμεταλλεύθηκε ἡ Μόσχα, πού ἐμφανίσθηκε ξαφνικά ὡς ὁ ὐπέρμαχος τῆς πούρας Ὀρθοδοξίας. 3) Ἡ Μόσχα λοιπόν, δηλαδή ἡ Ρωσία, ὡς ἀνερχόμενη δύναμη, καί ὡς ἡ μεγαλύτερη ὀρθόδοξη χώρα στόν κόσμο, ἤθελε νά αὐτονομηθεῖ καί νά μή δίνει λόγο στόν πατριάρχη τῆς Πόλης, πόσο μᾶλλον στή μητρόπολη τοῦ Κιέβου, πού ἦταν ὑπό ξένη κατοχή.
Τό 1589, και μετά από ρωσικές πιέσεις προς τον αδύναμο πατριάρχη Κων/πόλεως, η Μητρόπολη τῆς Μόσχας, τῆς τρίτης Ρώμης ὅπως τήν ἀποκαλοῦν πλέον, ἀναγορεύεται κανονικότατα σέ Πατριαρχεῖο μέ τή βούλα τοῦ οἰκουμενικοῦ πατριαρχείου. Ἑκατό χρόνια περίπου ἀργότερα, καί μετά ἀπό πολέμους μέ τούς πολωνολιθουανούς, τό Κίεβο περιέρχεται μετά ἀπό αἰῶνες ὑπό ρωσική διοίκηση. Τότε, τό 1686 μ.Χ., ὁ πατριάρχης Κων/πόλεως ὑπογράφει τό περίφημο "Συνοδικό Γρᾶμμα", μέ τό ὁποῖο αποδέχεται νά περάσει καί η Μητρόπολη του Κιέβου ὑπό τήν πνευματική ἐξουσία τοῦ Πατριαρχείου τῆς Μόσχααας! Ἔκτοτε δηλαδή για τριακόσια και βάλε χρόνια ἡ Ἐκκλησία τῆς ἀποκαλουμένης Οὐκρανίας ἀνήκει στό Πατριαρχεῖο Μόσχας, ἐνώ ἡ ἴδια ἡ Οὐκρανία ἀνήκει στή Ρωσία, κι ἀργότερα στή ΣΟβιετική Ἕνωση. Δέν ἔχει καμία αὐτοτέλεια whatsoever.
Ἐπί 300 καί βάλε χρόνια λοιπόν, μέχρι τό 2018, ἡ Κωνσταντινούπολη ἔχει κανονικότατα κοινωνία μέ τό ἀδελφό Πατριαρχεῖο Μόσχας κι ἀποδέχεται ὅτι ἡ Οὐκρανία ὑπάγεται ἐκκλησιαστικῶς στή Μόσχα, μέ ὅ,τι αὐτό συνεπάγεται.
Καί τί συμβαίνει ξαφνικά μετά τό 2018; ὁ Βαρθολομαῖος κάνει στροφή 180 μοιρῶν σ' αὐτά πού μέχρι τότε ἀποδεχόταν καί πρέσβευε (τύφλα νἄχει ὁ Ἀνδρέας Παπανδρέου ἕνα πρᾶμα), θεωρεῖ τό συνοδικό γρᾶμμα ὡς ἔχον, λέει, προσωρινή ἰσχύ (προσωρινή 330 ἐτῶν ἔτσι;), θεωρεῖ αἴφνης ὅτι ἡ Οὑκρανία ἀνήκει πνευματικά ἐκ νέου στήν Ἰστανμπούλ πλέον καί παρέχει σέ κάποιους οὐκρανούς αὐτοκεφαλία, δηλαδή δημιουργεῖ μία ἐκκλησία χωριστή, μέσα στήν ὑπάρχουσα ἐκκλησία, ὥστε οἱ σχισματικοί νά κάνουν ...τοῦ κεφαλιοῦ τους!

Τί ἄλλαξε;

Περί της υλικότητας των δαιμόνων.

 

 

Απόσπασμα από το Συναξάρι της Αγίας στον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη

Επειδή μερικοί φέρνουν αντίρρηση λέγοντας ότι τα πνεύματα και οι δαίμονες είναι αδύνατο να υποστούν κάποιο σωματικό πάθος, επειδή είναι άυλα και ασώματα, γι’ αυτό τον λόγο παραθέτω εδώ στα νέα ελληνικά όσα είναι γραμμένα στον εκτενή ελληνικό Βίο της Αγίας (Μαρίνας), τα οποία έχουν ως εξής:«Και δεν είναι καθόλου αξιοπερίεργο αν ένα πνεύμα (δηλαδή ο δαίμονας) υποτάσσεται και παθαίνει τα ίδια (ταπεινωτικά πράγματα) όπως ένας δούλος. Διότι είναι φυσικό η Αγία, έχοντας μεταβεί σε άυλη κατάσταση από την αγάπη της για το θείο και την απομάκρυνσή της από τα γήινα, να έχει λάβει τέτοιο δώρο από τον Θεό ώστε να έχει τόση δύναμη. Ο δε δαίμονας είναι φυσικό να υποφέρει όπως του αξίζει και να αισθάνεται τον πόνο, αφού κατρακύλησε στην ύλη και αγάπησε και πλημμύρισε από σωματική παχύτητα. Διότι όποιον τον κυριεύουν οι σωματικές ηδονές, τον κυριεύουν και τα σωματικά πάθη. Και είναι αδύνατο κάποιος να είναι πλασμένος ώστε να αισθάνεται το ένα από τα δύο αντίθετα (π.χ. τη χαρά) και το άλλο όχι. Όλοι φαίνεται να αντιμετωπίζουν τα πράγματα με τον ίδιο τρόπο. Και δεν υπάρχει περίπτωση ο λόγος αυτός να διαψευστεί. Επομένως, και ο δαίμονας αυτός, επειδή έγινε υλικός, υποφέρει προτού προλάβει να διαπράξει κάποιο κακό. Και στο εξής αποφεύγει να πλησιάσει τον πιστό, έχοντας διδαχθεί στην πράξη πόση δύναμη έχουν περιβληθεί από τον Χριστό όσοι Τον ακολουθούν ειλικρινά. Και συνειδητοποιεί πόσο μεγάλη είναι η δική του αδυναμία, αφού σήκωσε κεφάλι ενάντια στον Δημιουργό του και έγινε αποστάτης».Επίσης, ο Γρηγόριος ο Σιναΐτης είπε για τους δαίμονες: «Επειδή κάποτε ήταν και αυτοί νοερά όντα, και έχασαν εκείνη την αϋλία και την λεπτότητά τους, ο καθένας τους απέκτησε μια υλική παχύτητα, υλικοποιούμενος ανάλογα με την έξη (τη συνήθεια) ή την ενέργεια, την οποία αφού την έπραξε την έκανε δική του φύση» (κεφάλαιο ρκγ’, στη Φιλοκαλία).

Τρελογιάννης

Η Ανάληψη του Κυρίου (Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς)

 

Ὅταν τὰ χελιδόνια μένουν ἀπὸ τροφὴ καὶ τὸ κρύο πλησιάζει, ξεκινοῦν τὸ ταξίδι τους γιὰ τὰ θερμὰ κλίματα. Ἐκεῖ θὰ βροῦν πολὺ ἥλιο καὶ ἀρκετὴ τροφή. Ἕνα χελιδόνι πετᾶ μπροστά, δοκιμάζει τὸν ἀέρα καὶ δείχνει τὸ δρόμο. Ὅλα τὰ ὑπόλοιπα χελιδόνια ἀκολουθοῦν τὴν πορεία του.

Ὅταν οἱ ψυχὲς μας μένουν ἀπὸ τροφὴ στὸν ὑλικὸ κόσμο κι ὅταν ἡ κρυάδα τοῦ θανάτου πλησιάζει, τότε τί καλὰ θὰ ἦταν νὰ ὑπῆρχε ἕνα χελιδόνι σὰν κι ἐκεῖνο, νὰ μᾶς ὁδηγήσει σὲ τόπο θερμό, ὅπου θὰ βρίσκαμε πολλὴ πνευματικὴ ζέστη καὶ τροφή! Ὑπάρχει ἄραγε τέτοιος τόπος; Καὶ μποροῦμε ἄραγε νὰ βροῦμε τέτοιο χελιδόνι;

Ἔξω ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ δὲν ὑπάρχει κανένας πού νὰ μπορεῖ νὰ δώσει ἀξιόπιστη ἀπάντηση στὸ ἐρώτημα αὐτό. Μόνο ἡ Ἐκκλησία γνωρίζει καὶ μάλιστα μὲ βεβαιότητα. Ἡ Ἐκκλησία γνωρίζει τὸ κομμάτι ἐκεῖνο τοῦ παραδείσου πού νοσταλγεῖ ἡ ψυχή μας, τώρα πού ζεῖ στὸ παγωμένο σύθαμπο τῆς ἐπίγειας ὕπαρξής μας. Γνωρίζει ἐπίσης τὸ εὐλογημένο ἐκεῖνο χελιδόνι, τὸ πρῶτο πού πετάει πρὸς τὸν τόπο τῆς νοσταλγίας, τῆς ἐπαγγελίας, πού διαλύει τὸ σκοτάδι, διαπερνᾶ μὲ τὰ δυνατὰ φτερὰ του τὴ βαριὰ ἀτμόσφαιρα ἀνάμεσα σὲ γῆ καὶ οὐρανὸ κι ἀνοίγει τὸ δρόμο γιὰ τὸ σμῆνος πού ἀκολουθεῖ. Κι ἀκόμα ἡ στρατευόμενη Ἐκκλησία στὴ γῆ θὰ σοῦ πεῖ γι’ ἀμέτρητα σμήνη χελιδονιῶν πού ἀκολούθησαν τὸ πρῶτο Χελιδόνι καὶ πέταξαν μαζί Του στὸν εὐλογημένο τόπο, ὅπου ἀφθονοῦν ὅλα τ’ ἀγαθὰ, τὸν τόπο τῆς αἰώνιας ἄνοιξης.

Θὰ ἔχεις ἀντιληφθεῖ πώς μὲ τὸ σωστικὸ αὐτὸ χελιδόνι ἐννοῶ τὸν ἀναληφθέντα Κύριο Ἰησοῦ Χριστό. Ὁ ἴδιος δὲν εἶπε πώς εἶναι ἡ Ὁδός; Δὲν εἶπε ὁ ἴδιος στοὺς ἀποστόλους, «πορεύομαι ἑτοιμάσαι τόπον ὑμῖν· καὶ ἐὰν πορευθῶ καὶ ἑτοιμάσω ὑμῖν τόπον, πάλιν ἔρχομαι καὶ παραλήψομαι ὑμᾶς πρὸς ἐμαυτόν» (Ἰωάν. ιδ’ 2, 3); Καὶ πρὶν ἀπ’αὐτὸ δὲν τοὺς εἶχε πεῖ, «κἀγώ ἐὰν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν» (Ἰωάν. ιβ’ 32); Ὅλ’ αὐτὰ πού ὁ ἴδιος εἶχε πεῖ, ἄρχισαν νὰ ἐκπληρώνονται λίγες βδομάδες ἀργότερα καὶ συνεχίζουν νὰ ἐκπληρώνονται μέχρι σήμερα καὶ θὰ ἐκπληρώνονται ὡς τὴ συντέλεια τοῦ κόσμου. Αὐτὸ σημαίνει πώς ὁ Χριστός, πού ἦταν ἡ ἀρχή τῆς πρώτης δημιουργίας τοῦ κόσμου, ἔγινε ἀρχή καὶ τῆς δεύτερης δημιουργίας ἢ ἡ εὐλογημένη ἀνακαίνιση τῆς παλιᾶς.

Ἡ ἁμαρτία ἔδεσε τὰ φτερὰ τοῦ Ἀδὰμ καὶ τῶν ἀπογόνων του κι ἔτσι ἀπομακρύνθηκαν ὅλοι ἀπὸ τὸν Θεό, τοὺς τύφλωσε ὁ ἴδιος πηλὸς ἀπὸ τὸν ὁποῖο εἶχαν πλαστεῖ. Ὁ Χριστός, ὁ πρῶτος Ἀδὰμ καὶ πρῶτος Ἄνθρωπος, ὁ πρωτότοκος πάσης κτίσεως, ἦταν ὁ πρῶτος πού ἀναλήφθηκε μὲ πνευματικὰ φτερὰ στὸν οὐρανό, στὸ θρόνο τῆς αἰώνιας δόξας καὶ δύναμης. Βάδισε τὸ δρόμο πρὸς τὸν οὐρανὸ καὶ ἄνοιξε ὅλες τὶς πύλες του γιὰ τοὺς πιστοὺς πού ἔχουν ἀνοιγμένα τὰ πνευματικὰ φτερά τους, ὅπως ὁ ἀετὸς ἀνοίγει τὸ δρόμο γιὰ τὰ ἀϊτόπουλα, ὅπως τὸ χελιδόνι πού πετᾶ πρῶτο, ἐπικεφαλῆς, δείχνει στὸ σμῆνος τὸ δρόμο κι ἐκμηδενίζει τὴν ἀντίσταση τοῦ ἀέρα.

«Τὶς δώσῃ μοι πτέρυγας ὡσεὶ περιστερᾶς καὶ πετασθήσομαι και καταπαύσω;» (Ψαλμ. νδ’ 7), ἀναφωνεῖ θλιμμένος ὁ Ψαλμωδὸς πρὶν ἀπὸ τὴν ἔλευση τοῦ Χριστοῦ. Γιατί; Ἐξηγεῖ ὁ ἴδιος: «ἡ καρδιά μου ἐταράχθη ἐν ἐμοί, καὶ δειλία θανάτου ἐπέπεσεν ἐπ’ ἐμέ· φόβος καὶ τρόμος ἦλθεν ἐπ’ ἐμέ, καὶ ἐκάλυψέ με σκότος» (Ψαλμ. νδ’ 5, 6). Τέτοια τρομερὴ αἴσθηση νεκρικῆς ὑπαρξιακῆς ἀγωνίας πρέπει νὰ ἐπικρατοῦσε στὶς ἐρημιὲς αὐτῆς τῆς ζωῆς, σὰν ἐφιάλτης σκοτεινὸς πού βάραινε ὅλο τὸ λογικὸ καὶ δίκαιο κόσμο πρὶν ἀπὸ τὴν ἔλευση τοῦ Χριστοῦ.

Ποιός εἶναι ὁ σημερινός προσανατολισμός τοῦ Γένους;

 

 

π. Θεόδωρος Ζήσης, ὁμότιμος καθηγητής Πατρολογίας Α.Π.Θ.

… Κοντά στόν ὑγιῆ Χριστιανισμό, πού στηριζόταν στή μαρτυρία καί στήν ἐμπειρία τῶν Ἀποστόλων καί τῶν Ἁγίων, ἐμφανίστηκε καί ἕνας «οὐμανιστικός» Χριστιανισμός, πού μέ βάση τήν φιλοσοφία τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων σοφῶν, τοῦ Ἀριστοτέλους καί τοῦ Πλάτωνος κυρίως, μέ πολλή δέ ἐμπιστοσύνη στόν ἀνθρώπινο νοῦ, στόν ἀνθρώπινο λόγο, προσπάθησε νά μεταβάλλει τόν Χριστιανισμό ἀπό ζωή καί ἐμπειρία, θέαση καί ὅραση, σέ φιλοσοφικοθεολογικό σύστημα.
Εἶναι ὁ οὐμανισμός τῆς τότε ἐποχῆς, «ὁ ἑλληνίζων Χριστιανισμός», ὅπως τόν χαρακτηρίζουν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ἀπό τόν ὁποῖον ἀπέρρευσαν κατά τήν ἐκτἰμησή τους ὅλες οἱ αἱρέσεις.

… Ὑπάρχουν λοιπόν δύο εἴδη Ἑλληνσμοῦ· ὁ αἱρετικός, ὁ κοσμικός Ἑλληνισμός, πού ἀντί νά μεταπλασθεῖ θέλησε νά μεταπλάσει τόν Χριστιανισμό, καί ὁ ὀρθόδοξος, ὁ ὑγιής Ἑλληνισμός, ὁ ὁποῖος ἀφομοιώθηκε μέσα στήν Ὀρθοδοξία ἁρμονικά καί ἰσορροπημένα. Ἡ διάκριση αὐτή ἔχει μεγάλη σημασία γιά τούς σημερινούς προσανατολισμούς τοῦ Γένους.

Ὁ σημερινός δυτικός πολιτισμός, ὅπως τόν ἐκφράζει ἡ Εὐρώπη, δέν ἔχει σχέση μέ τήν ὀρθοδοξία. Οἰκοδομήθηκε πάνω στόν κοσμικό Ἑλληνισμό.
Ὁ κοσμικός Ἑλληνισμός προσπάθησε νά μετατοπίσει τόν Χριστιανισμό ἀπό τήν ἐμπειρἰα, τήν πράξη, τή θέα τοῦ Θεοῦ, στό λόγο, στή διανόηση, στή φιλοσοφία.

… Ἀντέδρασε ὅμως ἀποτελεσματικά σ’ αὐτὀ ἡ Ἐκκλησία καί ἀπό τήν ἀντίδρασή της αὐτή προεκλήθησαν οἱ μεγάλες σύνοδοι, ἀνεδείχθησαν οἱ μεγάλοι Πατέρες καί διδἀσκαλοι, διετυπώθησαν τά σύμβολα καί τά δόγματα.

Οἱ ἀγῶνες ἐναντίον τῶν αἱρετικῶν, πού διεξήγαγαν μέ ἐπιτυχία οἱ μεγάλες πατερικές μορφές, δέν ἦσαν ἁπλές φιλολογικές διαμάχες γιά τήν ἔννοια αὐτοῦ ἤ ἐκείνου τοῦ ὅρου, γιά τό νόημα αὐτοῦ ἤ ἐκείνου τοῦ χωρίου τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ἐπεδίωκαν νά ἀφήσουν ἀνοικτούς τούς οὐρανούς πού τούς ἐκλειναν οἱ αἱρετικοί μέ τήν παρεμβολή τῶν ἀνθρωπίνων συστημάτων τους, νά διασφαλίσουν στόν ἄνθρωπο τήν δυνατότητα νά ὑπερβεῖ τήν φύση του καί τήν κοσμική του ὀντότητα, νά μετάσχει τῆς θείας φύσεως, νά θεωθεῖ.

---

Ἀποσπάσματα ἀπό τό βιβλίο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ- ΠΤΥΧΕΣ ΤΟΥ
ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ, σελ. 17, τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου Θεοδώρου
Ζήση, ὁμοτίμου καθηγητοῦ Πατρολογίας τοῦ Α.Π.Θ. -Ἐκδόσεις «Τό
Παλίμψηστον», Θεσσαλονίκη 2019.

Ἐπιμέλεια ἀντιγραφῆς
Φώτιος Μιχαήλ, ἰατρός

Τρελογιάννης

ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΜΟΥ ΤΙΜΩ

  

Την τέχνη μου την προσέχω και την τιμώ όσο μπορώ κι όσο με επιτρέπουν οι συνθήκες του βίου καθώς και οι θυελλώδεις της καρδίας διακυμάνσεις.

Αγαπώ να καταπιάνομαι με πράγματα παρακατιανά και συχνά ασήμαντα στα οποία δεν κοιτάζουν οι πλείστοι των δημιουργών και όλοι σχεδόν οι φιλόδοξοι άνθρωποι. Να λ.χ. τώρα μελετώ τα ποιήματα του μεγάλου Αλεξανδρινού, του Κωνσταντίνου Καβάφη και μετριέμαι με αυτά και προσπαθώ φιλοτίμως να συνδιαλεγώ με αυτά με τη δικιά μου ζωγραφική γλώσσα που τη μορφώνω όμως όσον μπορώ για να πλησιάσει και να ταιριάξει με το ύφος του ποιητή. Διότι, πιστέψτε με, το ύφος είναι σπουδαίο πράγμα ίσως το σημαντικότερο όλων των περιουσιακών στοιχείων, καθόσον την ουσία δεν δυνάμεθα όλοι ή μάλλον κανείς να φτάσει.

Διαβάζω και ξαναδιαβάζω τα ποιήματά του και σταματώ σε ορισμένα εξ αυτών που δεν έχουν πολύ αγαπηθεί και δεν έχουν με αυτά φιλόλογοι και καλλιτέχναι καταπιαστεί να τα επαινέσουν θριαμβολογώντας πως ηύραν, λέει, σε αυτά βαθέα και συγκλονιστικά νοήματα.

Στάθηκα σήμερα το θαμπό αυτό απόγευμα που χιών ελαφρά επισκεύτηκε την πολύβουη πόλη της Νέας Υόρκης, σε ποίημα που επιγράφεται " Βυζαντινός Άρχων, εξόριστος, στιχουργών"῎ καθότι με γοήτεψε η ακροτελεύτεια φράσις του:" Aυτή η ορθότης, πιθανόν, είν’ η αιτία της μομφής."

Με συνεπήρε άνευ ελλόγου αιτίας και σπαταλώ ώρες τώρα πολλές να εύρω τρόπους κατάλληλους να αποδώσω αυτήν την λεπτήν ειρωνία, αυτήν την υπέροχη του Αλεξανδρινού ποιητή φράση με την οποία περιγράφει αυτό που σε όλους συμβαίνει· την εθελούσια τύφλωση εμπρός στα πραγματικά γεγονότα της ζωής και την απόδοση ευθυνών σε όλους του υπολοίπους πλήν ημών των ιδίων.

Και σπαταλώ ώρες να εύρω τις σχέσεις των τεμνομένων γραμμών και τον καλύτερο διάλογο των σκοτεινών με τα φωτεινά στοιχεία. Και με απασχολεί επί μακρόν πού ακριβώς θα βάλω τους παπύρους και πόσους θα βάλω παπύρους και πάλι έχω αμφιβολίες και ταλανίζομαι πολλά. Και ταλανίζομαι πολλά λες και έχει σημασία όλο το έργο αυτό, λες και κάποιος ποτέ θα νοιαστεί γιαυτό και όλα όσα άλλα κάνω στις ατέλειωτες αυτές ώρες που αποζητώ ολίγη παρηγορία στην ωραιότητα και στους διαλόγους τους μυστικούς με άλλους προγενεστέρους που θήτευσαν στην εξαίσια και μυστική, ερωτική τέχνη, την τέχνη της απουσίας του νοήματος.

Την τέχνη μου την τιμώ πολλά και με ενδιαφέρει πολλά να την κάμνω αξιοπρεπώς αλλά ξεύρω καλά πως σημαντική δεν είναι για κανένα. Μια γλυκειά παρηγορία είναι για μένα τον ίδιο, ίσως γιά άκομη ολίγους τρυφερούς, μια γλυκειά ανάσα είναι αφού είναι πράγμα καλό ο άνθρωπος να ξεγελιέται περιστασιακά και να καταφεύγει στις αγκάλες της αναίτιας, μη εξουσιαστικής ομορφιάς.

 Γιώργος Κόρδης

 

Η φωτογραφια:" Βυζαντινός Άρχων, εξόριστος, στιχουργών". Ακρυλικά μελάνια σε Αλεξανδρινό πάπυρο, 32χ40 εκ. 2022

Βυζαντινός Άρχων, εξόριστος, στιχουργών

Οι ελαφροί ας με λέγουν ελαφρόν.Στα σοβαρά πράγματα ήμουν πάντοτεεπιμελέστατος. Και θα επιμείνω,ότι κανείς καλύτερά μου δεν γνωρίζει5Πατέρας ή Γραφάς, ή τους Κανόνας των Συνόδων.Εις κάθε αμφιβολίαν του ο Βοτανειάτης,εις κάθε δυσκολίαν στα εκκλησιαστικά,εμένα συμβουλεύονταν, εμένα πρώτον.Αλλά εξόριστος εδώ (να όψεται η κακεντρεχής10Ειρήνη Δούκαινα), και δεινώς ανιών,ουδόλως άτοπον είναι να διασκεδάζωεξάστιχα κι οκτάστιχα ποιών —να διασκεδάζω με μυθολογήματαΕρμού, και Απόλλωνος, και Διονύσου,15ή ηρώων της Θεσσαλίας και της Πελοποννήσου·και να συνθέτω ιάμβους ορθοτάτους,όπως — θα μ’ επιτρέψετε να πω — οι λόγιοιτης Κωνσταντινουπόλεως δεν ξέρουν να συνθέσουν.Αυτή η ορθότης, πιθανόν, είν’ η αιτία της μομφής. [1921, 1921*]