Κοιμήθηκε ο παπα-Χρήστος από το Αλύκο Βορείου Ηπείρου

 

Ο παπά Χρήστος Παππάς από το Αλύκο, ο πρώτος ιερέας που χειροτόνησε ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος, «έφυγε» στα 88 του.


- «Λίθον, ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας» / Ψαλμ. 117 (118:22)


«Έφυγε» σήμερα τα ξημερώματα στα Γιάννενα, στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο, όπου νοσηλευόταν. Την εκδημία του την ανακοίνωσε ο γιος του, ο Λεωνίδας, με μια ανάρτηση.
Η εξόδιος ακολουθία θα γίνει σήμερα Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2026, στις 11:00 τοπική ώρα, στον Ιερό Ναό Αγίων Τεσσαράκοντα Αλύκου. Εκεί γεννήθηκε το 1938 και εκεί επέστρεψε, όπως επιστρέφουν όλοι όσοι δεν φεύγουν ποτέ στ' αλήθεια.


Το επώνυμο το κουβαλούσε από πρόγονο ιερέα, αρκετές γενιές πίσω. Ο πρόγονος χάθηκε, το όνομα έμεινε, και περίμενε. Χρειάστηκαν κάμποσες γενιές για να ξαναγεμίσει με περιεχόμενο, και το γέμισε αυτός, στα πενήντα τρία του.



Το Αλύκο είναι ένα από τα εβδομήντα περίπου ελληνικά χωριά της περιοχής Αγίων Σαράντα και Δελβίνου. Ανήκει στον Βούρκο, και ο Βούρκος ήταν από τις περιοχές που το καθεστώς Χότζα καταδέχτηκε να χαρακτηρίσει μειονοτικές. Αυτό σήμαινε κάποια υποτυπώδη δικαιώματα. Στο δημοτικό, για παράδειγμα, τα μαθήματα γίνονταν στη μητρική γλώσσα, την ελληνική. Ο ίδιος το διατύπωσε στεγνά όταν τον ρώτησαν πώς ήταν εκείνα τα χρόνια: «η Αλβανία ήταν μια απέραντη φυλακή για όλους, αλλά για εμάς τους Έλληνες οι δυσκολίες ήταν διπλές».

Το 1940 οι δικοί του υποδέχθηκαν τον ελληνικό στρατό ως ελευθερωτή. Ο πατέρας του και τα αδέλφια του κατατάχθηκαν εθελοντές. Ο ίδιος ήταν τότε δύο χρονών. Δεν πρόλαβε να καταλάβει, πρόλαβε όμως να πληρώσει. Όταν έφυγε ο ελληνικός στρατός και ήρθε ο κομμουνισμός, η οικογένεια μπήκε στον κατάλογο των «ανεπιθύμητων». Εθνικόφρονες, δηλαδή εχθροί του λαού.

Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης_Κύριε, δώσε Εσύ ο Ίδιος να Σε γνωρίσουν με το Άγιο Πνεύμα. Όπως έδωσες στους Αποστόλους το Άγιο Πνεύμα και Σε γνώρισαν, έτσι δώσε και σε όλον τον κόσμο να Σε γνωρίσει με το Άγιο Πνεύμα.

 

* * *
Παρακαλώ όλους τους ανθρώπους: Ας καταφύγουμε στη μετάνοια και τότε θα δούμε το έλεος του Κυρίου. Εκείνους μάλιστα που βλέπουν οράματα και δίνουν πίστη σ’ αυτά, τους παρακαλώ να καταλάβουν πως γι’ αυτό εμφανίζεται μέσα τους η υπερηφάνεια και μαζί της η γλύκα της κενοδοξίας, στην οποία δεν ζει το ταπεινό πνεύμα της μετανοίας. Κι εδώ βρίσκεται ο κίνδυνος, γιατί είναι αδύνατον να νικήσεις τους εχθρούς χωρίς ταπείνωση.
Εγώ ο ίδιος δυο φορές πλανήθηκα. Την πρώτη ο εχθρός μου έδειξε φως και ο λογισμός μού είπε: “Δέξου το, είναι χάρη”. Τη δεύτερη φορά δέχτηκα ένα όραμα και δεινοπάθησα εξαιτίας του. Στο τέλος μιας αγρυπνίας, όταν άρχισαν να ψέλνουν το “πάσα πνοή αινεσάτω τον Κύριον”, άκουσα πώς ο βασιλιάς Δαβίδ ψάλλει στους ουρανούς δοξολογία στο Θεό. Βρισκόμουν στους χορούς και μου φάνηκε πως δεν υπήρχε ούτε στέγη ούτε τρούλλος, και πως έβλεπα ανοιγμένους τους ουρανούς. Το διηγήθηκα σε 4 πνευματικούς ανθρώπους, αλλά κανένας τους δεν μου είπε πως εξαπατήθηκα από τον εχθρό. Κι εγώ ο ίδιος σκεφτόμουν πως τα δαιμόνια δεν μπορούν να εξομολογούν το Θεό, κι επομένως αυτό το όραμα δεν είναι από τον εχθρό. Αλλά με πολεμούσε η πλάνη της κενοδοξίας και άρχισα πάλι να βλέπω δαίμονες. Τότε κατάλαβα πως εξαπατήθηκα και τα φανέρωσα όλα στον πνευματικό, ζητώντας του να προσεύχεται για μένα. Και χάρη στις προσευχές του σώθηκα. Και ικετεύω πάντα τον Κύριο να μου χαρίζει πνεύμα ταπεινώσεως.
Και τώρα, αν με ρωτούσε κάποιος “”τι θέλεις από τον Κύριο, ποιες δωρεές;”, θα του απαντούσα: “το πνεύμα της ταπεινώσεως που ευχαριστεί τον Κύριο περισσότερο απ’ όλα”. Η Παρθένος Μαρία έγινε Θεομήτωρ για την ταπείνωσή της και είναι δοξασμένη στον ουρανό και στη γη περισσότερο απ’ όλους. Αυτή παραδόθηκε τελείως στο θέλημα του Θεού: “Ιδού η δούλη Κυρίου”.Και εμείς οφείλουμε να μιμούμαστε την Αγία Παρθένο
* * *
Για την ταπείνωση, η ψυχή λαμβάνει ανάπαυση κοντά στο Θεό, αλλά για να τη φυλάξει παιδεύεται για πολλά χρόνια. Στερούμαστε την ανάπαυση αυτή, γιατί δεν στερεωθήκαμε στην ταπείνωση. Πολλές φορές εξαπατήθηκα από τους εχθρούς. Σκεπτόμουν : “Η ψυχή μου γνωρίζει τον Κύριο, γνωρίζει πόσο αγαθός είναι και πόσο μας αγαπά. Πώς, όμως, έρχονται σε μένα κακοί λογισμοί;”. Και για πολύν καιρό δεν μπορούσα να διακρίνω, μέχρις ότου ο Κύριος με νουθέτησε και τότε γνώρισα ότι από την υπερηφάνεια εμφανίζονται οι κακές σκέψεις.
(Από το έργο του Γέρ. Σωφρονίου [Σαχάρωφ], Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης, έκδ. Ι.Μ. Τιμίου Προδρόμου Έσσεξ Αγγλίας, σσ. 437, 514-5)

Τρελογιάννης

Άγιος Σωφρόνιος_Κάτοχος ὁ ἄνθρωπος τῆς πνοῆς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἶναι πεπεισμένος γιὰ τὴν ἀναπόφευκτη νίκη τοῦ Φωτός.

 

Πολλοί ἄνθρωποι ἔχουν διαφορετικὰ ἰδανικά. Υπάρχει τὸ ἰδανικὸ τῆς δυνάμεως, ὅπως συνέβη μὲ τὸν Μπόρις Γκοντούνωφ. Στὴν ἐπιδίωξη τοῦ σκοποῦ του δὲν δίστασε οὔτε μπροστὰ στὴν αἱματοχυσία. Κατόπιν ὅμως ἀνακάλυψε ὅτι δὲν ἀπέκτησε αὐτὸ που ἀνέμενε· «ἔφτασα στὸ ὕψος τῆς δυνάμεως, ἀλλὰ ἡ ψυχή μου δὲν γνωρίζει εὐτυχία». Ἂν καὶ τὰ σχετικὰ μὲ τὸ πνεῦμα ἀπαιτοῦν εὐγενέστερη ἔρευνα, ὁ ἰδιοφυὴς στὸ βασίλειο τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τέχνης ἀργὰ ἢ γρήγορα ἀνακαλύπτει τὴν ἀνικανότητά του νὰ πραγματοποιήσει τὰ ἀρχικά του ὁράματα. Καὶ πάλι ἡ λογικὴ κατάληξη εἶναι ὁ θάνατος.

Ἡ μοῖρα τοῦ κόσμου μὲ συγκλόνισε βαθειά.
Ἡ ἀνθρώπινη ζωὴ σὲ ὁποιοδήποτε στάδιο ἦταν ἀναπόφευκτα συνδεδεμένη μὲ ταλαιπωρίες.

Ἀκόμα καὶ ἡ ἀγάπη ἦταν γεμάτη ἀντιθέσεις καὶ πικρὲς κρίσεις. Ἡ σφραγίδα τῆς καταστροφῆς ἦταν παντοῦ.

Ἤμουνα ἀκόμα νέος ὅταν ἡ τραγωδία τῶν ἱστορικῶν γεγονότων ξεπέρασε κάθε τι που εἶχα μελετήσει στὰ βιβλία. (Ἀναφέρομαι στὸ ξέσπασμα τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου που σύντομα ἀκολουθήθηκε ἀπὸ τὴν ἐπανάσταση στὴ Ρωσία).
Οἱ νεανικές μου ἐλπίδες καὶ τὰ ὄνειρά μου κατέρρευσαν. Ἀλλὰ συγχρόνως μία νέα θεώρηση τοῦ κόσμου καὶ τῆς σημασίας του ἐμφανίστηκε μπροστά μου. Κοντὰ στὴν καταστροφὴ σιγὰ‐σιγὰ σχεδίασα τὴν ἀναγέννησή μου. Εἶδα ὅτι δὲν ὑπῆρχε τραγωδία στὸ Θεό. Ἡ τραγωδία ἦταν μόνο στὸ βίο τῶν ἀνθρώπων, που τὸ βλέμμα τους δὲν ξεπέρασε ποτὲ τὰ γήινα ὅρια.

Ὁ Χριστὸς ὁ ἴδιος ἀναμφίβολα δὲν ἀπετύπωσε τὴν τραγωδία. Οὔτε ὅλες οἱ ταλαιπωρίες του στὸν κόσμο ἦταν τραγικῆς φύσεως. Καὶ ὁ χριστιανὸς ὁ ὁποῖος δέχτηκε τὸ δῶρο τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ, παρ’ ὅλο που γνωρίζει ὅτι ἀκόμα δὲν εἶναι ὁλοκληρωμένος, ξεφεύγει τὸν εφιάλτη τοῦ θανάτου που καταστρέφει τὰ πάντα. Ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, σὲ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς παραμονῆς του ἐδῶ μεταξὺ μας, ἦταν μία φοβερὴ ταλαιπωρία. «Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη», ἐκραύγασε, «ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν» (Ματθ. 17,17). Ἔκλαψε γιὰ τὸν Λάζαρο καὶ τὶς ἀδελφές του (Ἰωάν. 11,35). Πικράθηκε γιὰ τὴ σκληρότητα τῶν Ἰουδαίων που σκότωσαν τοὺς προφῆτες (Ματθ. 23,38) καὶ «ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ἐγένετο ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν» (Λουκ. 22,44). Ζοῦσε τὴν τραγωδία ὅλου τοῦ ἀνθρώπινου γένους ἀλλὰ αὐτὸς ὁ ἴδιος δὲν ἦταν τραγωδία. Τοῦτο εἶναι φανερὸ ἀπὸ τοὺς λόγους του, τοὺς ὁποίους εἶπε πιθανὸν λίγο νωρίτερα, πρὶν ἀπό τὴ λυτρωτικὴ θυσία του γιὰ ὅλη τὴν ἀνθρωπότητα, στὸν κῆπο τῶν Ἐλαιῶν: «Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν» (Ἰωάν. 14,27). Καὶ λίγο ἀργότερα: «Οὐκ εἰμὶ μόνος ὅτι ὁ Πατήρ μου μετ’ ἐμοῦ ἐστι. Ταῦτα λελάληκα ὑμῖν ἵνα ἐν ἐμοὶ εἰρήνην ἔχητε. Ἐν τῷ κόσμῳ θλίψιν ἕξετε ἀλλὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον» (Ἰωάν. 16,32.33). Τὸ ἴδιο καὶ μὲ τὸ χριστιανό. Παρ’ ὅλο τὸ βαθὺ πόνο του, τὰ δάκρυά του, τὶς προσευχές του γιὰ τὸν κόσμο, δὲ φτάνει ποτὲ σὲ καταστροφικὴ ἀπελπισία.

Κάτοχος ὁ ἄνθρωπος τῆς πνοῆς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἶναι πεπεισμένος γιὰ τὴν ἀναπόφευκτη νίκη τοῦ Φωτός.

Ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ ἀκόμα καὶ στὸν ἰσχυρότερο πόνο (τὸν ὁποῖο θὰ μποροῦσα νὰ καλέσω «κόλαση τῆς ἀγάπης»), ἐπειδὴ εἶναι αἰώνια, εἶναι ἀπαλλαγμένη ἀπὸ κάθε πάθος.
Ἕως ὅτου ἐπιτύχουμε τὴν ὑπέρτατη ἐλευθερία ἀπὸ τὰ γήινα πάθη, ἡ ταλαιπωρία καὶ ἡ θλίψη μποροῦν νὰ καταβάλλουν τὸ σῶμα, ἀλλὰ μόνο τὸ σῶμα θὰ πεθάνει. «Μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι» (Ματθ. 10,28).
Μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι ἡ ἀνθρωπότητα σὰν σύνολο δὲν ἔφτασε ἀκόμα στὸ μέτρο τοῦ Χριστιανισμοῦ καὶ συνεχίζει μέχρι σήμερα νὰ σύρεται σὲ μία σχεδὸν κτηνώδη ὕπαρξη. Στὴν ἄρνηση νὰ δεχθεῖ τὸ Χριστὸ ὡς αἰώνιο ἄνθρωπο καὶ, τὸ σπουδαιότερο, ὡς ἀληθινὸ Θεὸ καὶ σωτήρα, οἱανδήποτε μορφὴ καὶ ἂν λάβει αὐτὴ ἡ ἄρνηση, ἢ οἱανδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ πρόφαση, ἡ ἀνθρωπότητα χάνει τὸ φῶς τῆς αἰώνιας ζωῆς. «Πάτερ, οὓς δέδωκάς μοι, θέλω ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγὼ κἀκεῖνοι ὦσι μετ’ ἐμοῦ ἵνα θεωρῶσι τὴν δόξαν τὴν ἐμὴν ἣν δέδωκάς μοι, ὅτι ἠγάπησάς με πρὸ καταβολῆς κόσμου» (Ἰωάν. 17,24).

Ἐκεῖ στὴ βασιλεία τοῦ Πατέρα καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πρέπει νὰ κατοικεῖ ὁ νοῦς μας.

Πρέπει νὰ διψᾶμε καὶ νὰ πεινᾶμε τὴν εἴσοδό μας σ’ αὐτὴ τὴν ἐξαίσια Βασιλεία. Τότε θὰ ὑπερνικήσουμε μέσα μας τὴν ἁμαρτία τῆς ἀρνήσεως τῆς ἀγάπης τοῦ Πατέρα, ὅπως αὐτὴ μᾶς ἀποκαλύφτηκε ἀπὸ τὸν Υἱό (Ἰωάν. 8,24).

Ὅταν διαλέξουμε τὸ Χριστό, θὰ μεταφερθοῦμε πέρα ἀπὸ χρόνο καὶ τόπο, πέρα ἀπ’ αὐτὸ τὸ γεγονός, που ὀνομάζουμε «τραγωδία».


Τρελογιάννης

Στα κάτεργα του Σπάτς, γιατί δίδαξα την ελευθερία

 

Πόσο κοστίζει η αλήθεια; Ένας Έλληνας δάσκαλος διδάσκει περισσότερα από όσα επιτρέπονται σε καιρό δικτατορίας, στην Αλβανία του Χότζα. Η μοίρα θα τον οδηγήσει από την πιο σκληρή φυλακή της χώρας, στο ιερό της πρώτης εκκλησίας της Αλβανίας.


Μιχάλης Ματθαίου Μάσσιος. Γεννηθείς το 1935, εδώ, στη Δερβιτσάνη. Είμαι το όγδοο μέλος της οικογένειας Ματθαίου Μάσσιου. Το έκτο από τους άρρενες, απ’ τους αρσενικούς, αλλά δυστυχώς, όλοι απουσιάζουν. Όλοι έχουν φύγει, είμαι μόνον εγώ ο τελευταίος στα ογδόντα εφτά και πλέον χρόνια.


Θυμάμαι ακριβώς και τους Ιταλούς και τους Γερμανούς κι εγώ αποκαλώ «Ιταλοελληνικό πόλεμο», όχι «Ελληνοϊταλικό», γιατί η Ιταλία προκάλεσε τον πόλεμο. Μας ήρθε μια εφημερίδα, όταν ήρθε ο ελληνικός στρατός εδώ, κι είχε τον Μπενίτο Μουσολίνι, που έπινε τον καφέ του με το φλυτζάνι στα Γιάννενα. Γιατί έτσι είπε: «Το πρωί στα Γιάννενα, το απόγευμα στην Αθήνα». Αλλά δεν μπόρεσε να πάει.


Όταν ήρθε η ηλικία, άνοιξαν τα σχολεία, πήγα στο δημοτικό της Δερβιτσάνης. Ευλογία Θεού, επειδή επί Ενβέρ Χότζα δεν είχε προσωπικό, πώς να πω, μορφωμένο, δασκάλους και τέτοια. Ήταν αναγκασμένος να πάρει δασκάλους, οι οποίοι έχουν τελειώσει στο εξωτερικό. Κι εκεί είχαμε καθηγητές, οι οποίοι έχουν τελειώσει Αθήνα, Ρώμη, Παρίσι, δηλαδή είχαμε μορφωμένους, πολύ εξελιγμένους και πήραμε κάποια μόρφωση πιο διαφορετική από τους άλλους. Κι από άποψη γενικά ιδεών και μόρφωσης, ήμασταν πιο προοδευμένοι από το αλβανικό στοιχείο. Εμείς, «οι μειονοτικοί Έλληνες» που μας έλεγαν, μας αποκαλούσαν. Το πνεύμα ήταν φιλοελληνικό. Έλληνες ήμασταν.


Από εκεί και πέρα, αφού τελειώσαμε την Παιδαγωγική Ακαδημία του Αργυροκάστρου, το 1954 βγήκα δάσκαλος. Όταν πάμε εμείς στην παιδαγωγική σχολή που άνοιξε, μας κάμανε τρία τμήματα την πρώτη τάξη. Το τρίτο τμήμα ήταν όλοι οι Έλληνες μειονοτικοί, το πρώτο τρίμηνο. Κατόπιν, έρχεται εντολή από το Υπουργείο Παιδείας στα Τίρανα, μας σμίξανε, μας ανταμώσαν, μας ανακατέψαν. Με Αλβανό καθόμουν. Δε μας άφηναν να ήμασταν δυο Έλληνες, όχι. Έλληνας-Αλβανός. Μας μπερδέψαν, μας ανακατέψαν.


Από εκεί και πέρα, με καθορίζουν δάσκαλο στους Άγιους Σαράντα. Από εκεί, ζήτησα μετάθεση. Με φέρνουν στο Αργυρόκαστρο και με στέλνουν στα Λιαμποχώρια, ορεινά χωριά της Αλβανίας του Αργυροκάστρου. Και τελικά, μου έρχεται εντολή το 1968: «Παύεσαι από δάσκαλος». «Γιατί;» τους λέω. Λέει: «Γιατί εσύ», μου λέει, «δίνεις πνεύμα ελληνικό στους μαθητές. Λες ότι οι Έλληνες έχουν δημοκρατία πραγματική, ενώ εδώ δεν υπάρχει δημοκρατία. Δηλαδή, προωθείτε τους Αλβανούς μαθητές για να αγαπήσουν την Ελλάδα. Λέτε ότι έχουν πιο δημοκρατικό το κράτος εκεί».


Δεν μπορούσαμε να λέγαμε πολλά υπέρ της Ελλάδος, ήταν σχεδόν ρητά απαγορευμένα. Βέβαια. Τι να έκανα τώρα, περίμενα τώρα τη σύλληψη τη δικιά μου. Όταν έρχονται, με συλλαμβάνουν: «Συλλάβαμε ένα φίδι», λέει. Κάτι παλιοκωθώνια, κομμουνιστές εδώ του χωριού μας. Τι να έκανα; Μου ρίξαν τις χειροπέδες, με παίρνουν, με πάνουν.


Εδώ έχουμε το παιχνίδι των «8». Με πηγαίνουν στο κελί αριθμό 8, με δικάζουν στις 8/8 — στις 8 Νοέμβρη είχα αρραβωνιαστεί με την κυρία μου– και μου δίνουν οχτώ χρόνια. Αυτά, δεν το ξεχνώ.


Όταν πάμε εκεί, μου λένε: «Ως φιλοέλληνας, έχεις πει τα αυτά». Βγήκαν ψευτομάρτυρες και χωριανοί δικοί. Μου λέει: «Για, έλεγες ότι τα έχουν, τα δυτικά κράτη έχουν βιομηχανία ανεπτυγμένη πολύ. Έχεις πει όπως η Γαλλία, η Αγγλία, η Ιταλία…» Μου έδωκαν κι εκεί οχτώ χρόνια. Και κάνω τριάμισι χρόνια φυλακή στο Σπάτσι. Το Σπάτσι ήταν η πιο τρομερότερη φυλακή της Αλβανίας.


Αρχικά δουλεύαμε, πήγα στα λατομεία. Στο «μαντέμι» που λένε αλλιώς ή στο… δούλευα εκεί. Το Σπάτσι έχει πολύ χρυσό, εμείς έπρεπε τουλάχιστον τρία βαγόνια να τα βγάζαμε. Ήμασταν κλεισμένοι οχτώ ώρες μέσα. Εμένα με 21 Γενάρη το 1980 έπεσε, έχει καταρρεύσει η στοά, έπεσε, κατάρρευσε και μου χτύπησε το πόδι. Ούτε πράσο δεν είχε να μου βάναν εκεί, για να περνούσαν οι πόνοι. Βλέπω έναν, σε δέκα μέρες απολύονταν, ήταν από εκεί, Αλβανός. Έπεφτε το υλικό και τον σκέπαζε σιγά-σιγά-σιγά και πιθανό να είναι και τα κόκκαλα του ακόμη σήμερα εκεί. Ορθός. Ποιος να πήγαινε; Ποιος είχε τόλμη να πήγαινε; Γιατί μπορεί να πάθαινε το ίδιο, να έπεφτε ολόκληρη η στοά εκεί. Αυτά είχαμε τραβήξει στο Σπάτσι.


Τελικά ο Χότζας, επειδή κατάρρευσε, λέει: «Από οχτώ χρόνια και κάτω, απολύονται». Απολύθηκα κι εγώ. Έκανα μόνο τριάμισι χρόνια και δεκαέξι μέρες. Από εκεί, ήρθα εδώ. Τελικά, όταν άλλαξε το σύστημα το ’92, μιλώ, μαζευόμαστε και λέει: «Δε λειτουργούμε; Δεν ανοίγουμε την εκκλησία; Τι θα γίνει;» εφόσον κατάρρευσε πλέον το σύστημα. Και μαζευόμαστε και κηρύττομε την έναρξη της εκκλησίας. Ναι, αλλά η εκκλησία ήταν αποθήκη τότε, την είχαν αποθήκη. Στείλαμε γυναίκες, πάνε, καθαρίσαν και πάμε, λειτουργήσαμε εκεί. Η εκκλησία της Δερβιτσάνης ήταν η πρώτη που λειτούργησε στην Αλβανία.


Αφηγητής: Μάσσιος Μιχάλης Ερευνήτρια: Κώτσια Φυλάνθη Istorima.org


https://www.himara.gr
Πατερικός

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΙ ΣΤΑΥΡΟΙ (Κυριακή μετά την Ύψωσιν)

 

Η γέννηση της Θεοτόκου.

 

 

Μακαριστός  π.Αλέξανδρος Σμέμαν

Η ευλάβεια που δείχνει η Εκκλησία στην Παναγία ριζώνει στην υπακοή της στον Θεό, στην εκούσια επιλογή της να δεχθεί μια πρόσκληση αδύνατη στα ανθρώπινα μέτρα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ανέκαθεν τόνιζε τη σύνδεση της Παναγίας με τον άνθρωπο και χαίρεται γι’ αυτήν και τη θεωρεί ως τον καλύτερο, καθαρότερο και πιο υπέροχο καρπό της ανθρώπινης ιστορίας και της αναζητήσεως του Θεού από τον άνθρωπο, της αναζητήσεως του έσχατου νοήματος, του έσχατου περιεχομένου της ζωής του ανθρώπου. Αν στη Δυτική Χριστιανοσύνη η ευλάβεια προς την Παναγία περιστράφηκε γύρω από την αειπαρθενία της, η καρδιά της ευλάβειας, της σκέψεως και της αγάπης της Ορθόδοξης Ανατολής προς την Παναγία, υπήρξε πάντοτε η Μητρότητά της, η σχέση σαρκός και αίματος που είχε με τον Ιησού Χριστό. Η Ανατολή χαίρεται που ο ρόλος του ανθρώπου είναι βασικός στο θείο σχέδιο. Ο Υιός του Θεού έρχεται στη γη, ο Θεός εμφανίζεται για να λυτρώσει τον κόσμο, γίνεται άνθρωπος για να ενσωματώσει τον άνθρωπο στη θεϊκή του κλήση, και σ’ αυτό συμμετέχει ολόκληρη η ανθρωπότητα. Αν αντιληφθούμε πως η κοινή φύση του Χριστού με τη δική μας είναι η μεγαλύτερη χαρά και το μεγαλύτερο βάθος του Χριστιανισμού, ότι ο Χριστός είναι γνήσιος άνθρωπος κι όχι κάποιο φάντασμα ή κάποιο ασώματο φαινόμενο, ότι είναι κάποιος από μας και παραμένει αιωνίως ενωμένος μαζί μας μέσω της ανθρώπινης φύσεώς Του, τότε η ευλάβεια προς την Παναγία γίνεται κατανοητή, επειδή αυτή του προσέφερε την ανθρώπινη φύση, τη σάρκα και το αίμα Του. Αυτή δίνει τη δυνατότητα στον Χριστό να ονομάζεται πάντοτε «Υιός του Ανθρώπου».

Υιός του Θεού, Υιός του Ανθρώπου… ο Θεός που κατήλθε κι έγινε άνθρωπος, ώστε να μπορέσει ο άνθρωπος να εξαγιαστεί, να μπορέσει να γίνει κοινωνός «θείας φύσεως» (Β΄ Πέτρου 1, 4), ή, σύμφωνα με την έκφραση των διδασκάλων της Εκκλησίας, να «θεωθεί». Ακριβώς εδώ, σ’ αυτή την εξαιρετική αποκάλυψη της αυθεντικής φύσεως και κλήσεως του ανθρώπου, βρίσκεται η πηγή αυτής της ευγνωμοσύνης και τρυφεράδας που περιβάλλει τη Θεοτόκο, ως σύνδεσμό μας με τον Χριστό, και μέσω Αυτού με τον Θεό. Πουθενά δε άλλου δεν αντικατοπτρίζεται αυτό καλύτερα απ’ ότι στη γέννηση της Θεοτόκου. Σε κανένα όμως σημείο της αγίας Γραφής δεν αναφέρεται τίποτε γι’ αυτό το γεγονός. Γιατί όμως θα έπρεπε να αναφέρεται; Υπάρχει κάτι το αξιόλογο, κάτι το ιδιαίτερα μοναδικό στη συνηθισμένη γέννηση ενός παιδιού, σε μία γέννα όπως όλες οι άλλες; Αν όμως η Εκκλησία άρχισε να μνημονεύει το γεγονός με μια ιδιαίτερη εορτή, αυτό δεν έγινε επειδή η γέννα καθαυτή ήταν κάτι το μοναδικό ή θαυματουργικό ή ασυνήθιστο γεγονός. Το αντίθετο, μάλιστα.

«Ευλογημένη η Βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» ας είναι ευλογημένη η βασιλεία του Θεού.

 

 

Τούτα τα λόγια προφέρονται σπάνια: στην αρχή της λειτουργίας, σαν ευχή για τον νέο χρόνο και σε στιγμές όπου ενώνεται χρόνος και αιωνιότητα, όταν με τα μάτια της πίστης μπορούμε να δούμε την αιωνιότητα συνυφασμένη με τον χρόνο.

Ο χριστιανός είναι ο μόνος που πρέπει να είναι ικανός να βλέπει την ιστορία, όπως την βλέπει ο Θεός, σαν ένα μυστήριο της σωτηρίας, αλλά επίσης σαν μια τραγωδία της ανθρώπινης αμαρτίας και πτώσης. Και σε σχέση με αυτά τα τελευταία, πρέπει να πάρουμε θέση.

Ο Χριστός λέει στο Ευαγγέλιο: «Όταν ακούσετε ότι γίνονται πόλεμοι ή φήμες που μιλούν για πολέμους, μην πανικοβληθήτε»· σηκώστε ψηλά τα κεφάλια, δεν υπάρχει χώρος στην καρδιά και την ζωή του Χριστιανού για διστακτικότητα, δειλία και φόβο, που είναι όλα γεννήματα του εγωισμού, της μέριμνας για τον εαυτό μας, ακόμα και αν αυτή η μέριμνα αγγίζει αυτούς που αγαπάμε.

Ο Θεός είναι Θεός της ιστορίας, αλλά πρέπει να γίνουμε συνεργάτες Του και μας στέλνει σ’ αυτόν τον κόσμο που είναι δικός Του για να μεταβάλλει την παράφωνη Πολιτεία των ανθρώπων σε αρμονία που θα ονομάζεται Πολιτεία του Θεού.

Και πρέπει να θυμόμαστε τα λόγια του Αποστόλου που λέει, ότι όποιος επιθυμήσει να εργασθεί για τον Κύριο, θα οδηγηθεί σε δίκη, και τα λόγια ενός άλλου Αποστόλου που μας λέει να μην φοβόμαστε τη δοκιμασία της φωτιάς. Στον σημερινό κόσμο, πρέπει να είμαστε έτοιμοι να δικαστούμε και έτοιμοι να υπομείνουμε, ίσως με το φόβο στην καρδιά μήπως χάσουμε την πίστη μας, αλλά θα πρέπει να μείνουμε ακλόνητοι στην υπηρεσία του Θεού και των ανθρώπων… Ισχυριζόμαστε ότι είμαστε Ορθόδοξοι· είμαστε Ορθόδοξοι δεν σημαίνει μόνο να ομολογούμε το Ευαγγέλιο στην ολότητά του και να το διακηρύττουμε στην αγνότητά του, αλλά συνίσταται, ακόμα περισσότερο από αυτό, στο να ζούμε σύμφωνα με αυτό. …τα λόγια που μπορούμε να λέμε ξανά κάθε νέο χρόνο, «Είπα στον άνθρωπο που στάθηκε στο κατώφλι του νέου χρόνου: δώσε μου ένα φως για να πορευτώ με ασφάλεια προς το άγνωστο, και απάντησε: πήγαινε έξω στο φως και βάλε το χέρι σου στο χέρι του Θεού, πρέπει να είναι καλύτερο για σένα από ο,τι το φως και ασφαλέστερο από έναν συνηθισμένο δρόμο.»

«Η νέα χρονιά πράγματι απλώνεται μπροστά μας σαν ένα απάτητο ακόμη μονοπάτι, μια πλατειά παρθένα πεδιάδα που θα πρέπει ν’ ανθίσει μ’ ένα πλούτο καλών ανθρώπινων πράξεων. Όποια κι αν είναι η ηλικία μας ένα μονοπάτι απλώνεται μπροστά μας και από μας εξαρτάται αν θα το κάνουμε «οδόν Κυρίου» ή όχι. Από μας εξαρτάται το αν για τους γύρω μας και για τους εαυτούς μας και για τις επόμενες γενιές θα φτιάξουμε δρόμο για τον Ουρανό ή την Κόλαση – την αιώνια Κόλαση, ή απλώς τη σκληρή ανθρώπινη κόλαση της γης…

Μπορούμε να μπούμε στη χρονιά αυτή δημιουργικά, μόνο όμως με την προϋπόθεση ότι θα μπούμε με την ελπίδα, με τη βεβαιότητα ότι ο Κύριος βρίσκεται στη χρονιά αυτή, ότι Εκείνος είναι ο Κύριος και θα μας οδηγήσει στο σωστό μέρος, με την πίστη ότι τίποτα δε θα συμβεί χωρίς τη θέληση ή τη συγκατάθεση του Θεού. Αν η στάση μας είναι τέτοια θα δούμε πως τίποτα δεν είναι τυχαίο (αυτός που πιστεύει στην τύχη δεν πιστεύει στο Θεό), πως δεν υπάρχουν άσκοπες συναντήσεις και πως το κάθε πρόσωπο μας έχει σταλεί από τον Κύριο… ας δεχτούμε ο ένας τον άλλο και οποιονδήποτε ο Θεός μας στείλει, με τον τρόπο που ο Κύριος δέχεται εμάς στην πορεία μας κι ας δεχτούμε ο,τι και αν μας συμβεί σαν από το χέρι του Θεού, και σ’ όλες τις περιστάσεις ας συμπεριφερόμαστε σαν Χριστιανοί• τότε όλα θα πάνε καλά… Είθε ο Θεός να ευλογήσει το Νέο Έτος.

+ Αντωνίου Σουρόζης

Τρελογιάννης