Το χρυσόμαλλο δέρας δεν ήταν μύθος

Το χρυσόμαλλο δέρας δεν ήταν καθαρά αποκύημα της φαντασίας των αρχαίων Ελλήνων, αλλά βασιζόταν σε ιστορικά δεδομένα του τρόπου απόληψης χρυσού.  Η απόληψη του πολύτιμου μετάλλου γινόταν με προβιές, κυρίως προβάτων, τις οποίες βουτούσαν οι μεταλλευτές μέσα στο ποτάμι, όπου και εγκλωβίζονταν τα ψήγματα του χρυσού. Στη συνέχεια οι προβιές στέγνωναν και τινάζονταν για να συλλεχθεί ο χρυσός ή καίγονταν για να αποληφθούν οι σβόλοι του χρυσού.

«Με την πάροδο του χρόνου και την εξέλιξη των τεχνικών, οι προβιές τοποθετούνταν σε σταθερά ξύλινα ρείθρα μέσα στην κοίτη του ποταμού» εξήγησε ο Μάρκος Βαξεβανόπουλος, υποψήφιος διδάκτορας γεωλογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σε διάλεξη που έδωσε στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Βόλου, με θέμα: «Αρχαία μεταλλεία: Από το Πήλιο του Ιάσονα, στο Λαύριο του Πεισίστρατου».

Όπως υπογραμμίζει στην ομιλία του, το αξιόλογο στα φιλολογικά έργα για την Αργοναυτική εκστρατεία, αλλά και τον Τρωικό πόλεμο είναι ότι τα οικονομικά κέντρα της εποχής και τα γεωστρατηγικά σημεία τοποθετούνται προς την περιοχή του Εύξεινου Πόντου. «Και όχι άδικα», εξηγεί, «καθώς τα γεγονότα που περιγράφονται τοποθετούνται χρονικά περίπου στο πέρασμα από την Εποχή του Χαλκού στην Εποχή του Σιδήρου».

Πρόσφατα, στην περιοχή της Γεωργίας, μελετήθηκαν χώροι με την αρχαιότερη εξόρυξη και μεταλλουργία σιδήρου- περίπου το 1400 π.Χ. Αυτό δείχνει ότι στην ευρύτερη περιοχή του Εύξεινου Πόντου έχουμε το πέρασμα από τη μεταλλουργία του χαλκού, στη μεταλλουργία του σιδήρου.

«Άρα, όχι άδικα», συμπεραίνει, «ο Ηρόδοτος τοποθέτησε τη φυλή των Χαλύβων, που επεξεργάζονταν το σίδηρο, σε εκείνη την περιοχή».

Το κληρωτήριο στην αρχαία Αθήνα

Τα αθηναϊκά δικαστήρια ήταν πολυμελή και επίσης πολλά σε αριθμό. Ο Αριστοτέλης στο έργο του Αθηναίων Πολιτεία περιγράφει ένα επιμελημένο συγκρότημα δικαστηρίων του 4ου αιώνα, ενώ ο Παυσανίας μας παραδίδει αναλυτικό κατάλογο των δικαστηρίων της πόλης.

Οι ανασκαφές οι οποίες έφεραν στο φως τα λείψανα των κτιρίων της περιοχής της Αγοράς, αποκάλυψαν και ένα πλήθος αντικειμένων τα οποία χρησιμοποιούνταν προφανώς στα δικαστήρια, όπως οι κλεψύδρες, τα δικαστικά σύμβολα και τα πινάκια, με πιο ενδιαφέρον όμως εύρημα το κληρωτήριο το οποίο χρησιμοποιούνταν για την κατανομή των δικαστών και την επιλογή των αρχόντων.

Το κληρωτήριο

Το κληρωτήριο είναι εύρημα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς αποτελούσε βασικό τεχνολογικό όργανο στην διαδικασία εκλογής της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.

Σε κάθε αρχαίο δικαστήριο ο αριθμός των δικαστών ήταν ιδιαίτερα μεγάλος, καθώς μπορούσε να κυμαίνεται από 200 μέχρι και 2000 άτομα. Κάθε Αθηναίος πολίτης που είχε συμπληρώσει το τριακοστό έτος της ηλικίας του και που δεν είχε λόγο να στερείται τα πολιτικά του δικαιώματα, μπορούσε να είναι μέλος του κύριου Δικαστηρίου της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, της Ηλιαίας.

Κάθε πολίτης λοιπόν που ήταν διαθέσιμος για τα καθήκοντα του δικαστή επί ένα έτος και που επιθυμούσε να κληρωθεί δικαστής, πήγαινε την αυγή στο χώρο των κληρωτηρίων, έχοντας μαζί του ένα χάλκινο πλακίδιο στο οποίο αναγράφονταν η σφραγίδα της πόλης, το όνομα, το πατρώνυμο και το όνομα του δήμου του.

Χάλκινο πλακίδιο με το όνομα Δημοφάνης (όνομα πατρ. του Φιλ..) απο την Κηφισιά

Έτσι την ημέρα αυτή της εκδίκασης της υπόθεσης παρουσιάζονταν στον αρμόδιο αξιωματούχο που ήταν εγκατεστημένος κοντά στο κληρωτήριο.

Στη βάση του κληρωτηρίου την ημέρα αυτή υπήρχαν δέκα καλάθια, από ένα για κάθε φυλή. Ο υποψήφιος δικαστής έριχνε το πλακίδιό του στο καλάθι της φυλής στην οποία ανήκε ο δήμος του. Όταν ερχόταν η ώρα της κλήρωσης, ο αξιωματούχος έπαιρνε όλα τα πλακίδια από τα καλάθια, για παράδειγμα της φυλής Α, και τα τοποθετούσε στην πρώτη κάθετη σειρά εγκοπών του κληρωτηρίου.

Το ίδιο έκανε έπειτα με όλα τα πινάκια της φυλής Β, τοποθετώντας τα στη δεύτερη κάθετη σειρά κ.ο.κ., μέχρι να τοποθετηθούν όλα τα πινάκια στις εγκοπές. Κατά μήκος της μιας πλευράς του κληρωτηρίου υπήρχε κοίλος, χάλκινος άξονας με χοάνη στο πάνω μέρος και στρόμφαλο στο κάτω.

Διαβάστε περισσότερα: