Κι η μισημένη η Έριδα τον Πόνο γέννησε που βασανίζει, γέννησε
και την Λήθη και την Πείνα, και τις Πληγές που δάκρυ τις ποτίζει,
τους Πόλεμους, τους Φόβους και τις Μάχες και τ' Αντροσκοτώματα
και τις Φιλονικίες και τ' απατηλά τα Λόγια και τις Κρισοδικίες και την
Κακονομία και την Απάτη, πούναι συχνά φιλί-κλειδί τα δύο τους,
και τον Όρκο, π' αλήθεια αυτός τις πιο πολλές έχει σωριάσει συφορές
του ανθρώπου, γιατί αλλοί και τρισαλλοί, σ' αυτόν που ψεύτικα
-κι είναι εις γνώση του- τον πάρει!". (Ησίοδος, Θεογονία).
Θρησκεία, ηθική και οργάνωση της κοινωνίας φαίνονται αδιάσπαστα συνδεδεμένα στον θεσμό του Όρκου. Ο ρόλος του είναι να επιβεβαιώσει ότι μία δήλωση είναι απολύτως δεσμευτική, είτε αφορά το παρελθόν, είτε εξηγεί την θέληση για το μέλλον. Στηρίζεται σ' ένα σύστημα παγκόσμιων διαδεδομένων δοξασιών, σύμφωνα με τις οποίες, οι θεϊκές ή υπερφυσικές δυνάμεις δεν είναι δυνατόν να αμελήσουν το ρόλο τους ως απονεμητών δικαιοσύνης και άρα, τιμωρούν συστηματικά αυτόν, που αφού τις κάλεσε ως μάρτυρες για να αποδείξει την αλήθεια των όσων είπε ή υποσχέθηκε, ψευδορκεί δείχνοντας έτσι πως στερείται κάθε σεβασμού πρός αυτές.
Η λέξη όρκος παράγεται από το αρχαίο ρήμα είργω=περιορίζω, εμποδίζω, από το οποίο παράγεται και η λέξη ειρκτή, σημαίνει ένα μέσο με το οποίο ο ορκιζόμενος δεσμεύεται να πει την αλήθεια, διαφορετικά θα υποστεί κυρώσεις. Επίσης η λέξη έρκος= φραγμός, εμπόδιο, με την οποία συνδέεται ετυμολογικά ο όρκος, σήμαινε αρχικά το πρόσωπο ή το πράγμα που επικαλούνταν ο ορκιζόμενος (συνώνυμη λέξη : τα όρκια).
Είναι ένα είδος δυνητικής αυτοκατάρας, η οποία ενεργοποιείται εναντίον αυτού του ίδιου που ορκίζεται, στην περίπτωση που τον παραβαίνει. Η δέσμευση γίνεται στο όνομα κάποιου θεού.
Ο όρκος έχει μοναδική σπουδαιότητα σε πολιτισμούς χωρίς γραφή, στους οποίους δεν υπάρχουν καταγραφές σαν αποδεικτικά μέσα, ούτε επίσημα έγγραφα, αλλά και στους αρχαίους μεγάλους πολιτισμούς η ύπαρξη γραφής, με μεγάλη βραδύτητα περιόρισε τον όρκο και ποτέ δεν τον εξάλειψε τελείως.
Είναι ένας από τους παλαιότερους ινδο-ευρωπαϊκούς θεσμούς, και ταυτίζεται με τον τύπο εκείνο των δικαστικών δοκιμασιών, όπου με την παρέμβαση της θείας δίκης αποδεικνυόταν η αθωότητα ή η ενοχή του κατηγορουμένου. Ο κριτής υποβάλλει το άτομο σε μία δοκιμασία, με στόχο να καταλάβει ή όχι αν λέει αλήθεια. Χρησιμοποιούνται πολυάριθμες μέθοδοι. Το άτομο πίνει ένα τοξικό ποτό και παρατηρούνται οι αντιδράσεις του οργανισμού του ή πρέπει να αρπάξει με το χέρι ένα πυρωμένο σίδερο και να διαπιστωθεί αν άφησε ή όχι κόκκινα σημάδια στο χέρι του. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις η δοκιμασία αντικαθιστά την απόδειξη αθωότητας ή ενοχής, δηλ. για να αποδείξει κανείς τις ικανότητες ή την αθωότητά του πρέπει να δοκιμαστεί.
Ήδη δε, όπως λένε οι συνδικαλιστές, οι αναπληρωτές τίθενται σε άμεσο κίνδυνο απόλυσης. Ο πρόεδρος της ΟΛΜΕ κ. Νικ. Παπαχρήστος, ο οποίος βρέθηκε σήμερα στα Τρίκαλα και επισκέφτηκε, συνοδευόμενος από μέλη του Δ.Σ. της ΕΛΜΕΤ σχολεία της περιοχής τόνισε πως «είναι θέμα χρόνου να ενταχθούμε και εμείς σε εργασιακή εφεδρεία. Απ’ όπου πέρασε το Δ.Ν.Τ. αυτό έγινε, ισοπεδώθηκαν όλα και δεν ξαναφύτρωσε… ούτε λουλούδι». Ο κ. Παπαχρήστος σημείωσε ότι «έχουμε ξεκινήσει τα μαθήματα εδώ και ένα μήνα και δεν έχουμε ακόμα στα χέρια μας βιβλία να διδάξουμε, υπάρχουν πολλές κενές θέσεις, ενώ είναι ελλιπέστατη η χρηματοδότηση των σχολικών μονάδων». Στον Ν. Τρικάλων δεν υπάρχουν κενά… «αφού έκλεισαν 6 σχολεία» (!!!) όπως είπε ο πρόεδρος της ΕΛΜΕΤ κ. Σπ. Τσιγάρας. Ο ίδιος δε, όπως και ο πρόεδρος της ΟΛΜΕ, είπε πως είναι πολύ πιθανό στους επόμενους μήνες να κλείσουν… κι άλλα σχολεία μιας και αναμένεται και δεύτερο κύμα συγχωνεύσεων και καταργήσεων σχολικών μονάδων από το Υπουργείο Παιδείας.
