Θεόδωρος Ι. Ζιάκας
Θαυμαστά στοιχεία της αρβανίτικης στρατιωτικής παράδοσης των ελληνικών κοινών
Το κεντρικό ζήτημα του βιβλίου είναι ο παράξενος ανθρωπολογικός τύπος
των «Στρατιωτών», που παρελαύνουν στη Βενετία του 15ου αιώνα και
καταπλήσσουν την Εσπερία με την ακαταμάχητη «ανορθόδοξη» τακτική τους.
Ποια είναι η ταυτότητα των παράξενων αυτών πολεμιστών;
Ο Γιώργος Σαλεμής δεν είναι «ιστορικός». Το βιβλίο του δεν είναι βιβλίο
ιστορίας, αν και είναι πραγματική ιστορία από την αρχή ως το τέλος.
Είναι κάτι παραπάνω από «ιστορία», καθώς βγάζει στο φως άγνωστες ή
παρανοημένες πτυχές της συλλογικής μας ταυτότητας.
Ι
Όπως το λέει κι ο υπότιτλος οι «Στρατιώτες» αντιπροσωπεύουν την αμυντική παράδοση των ελληνικών Κοινών.
Ο όρος «Κοινό» παραπέμπει σε μια πολιτειακή συσσωμάτωση κοινοτήτων,
κατά το πρότυπο του αρχαίου Δήμου, το ανάλογο του οποίου είναι σήμερα το
έθνος-κράτος. Το δίκτυο των Κοινών αποτέλεσε τη διαχρονική βάση της
Οικουμενικής κρατικής συγκρότησης του ελληνικού πολιτισμού, από τους
ελληνιστικούς χρόνους και εντεύθεν. Επιβίωσε της βυζαντινής κατάρρευσης
και γνώρισε μάλιστα μια δεύτερη άνθηση στην εποχή της Οθωμανοκρατίας. Τα
Κοινά ήταν αυτόνομα, με θεσμούς που «..ουδέν άλλο ήσαν τότε ειμή
τροπολογία τις, των έτι αρχαιοτέρων αυτονόμων αστικών πολιτευμάτων»,
κατά τον Κων/νο Παπαρρηγόπουλο (1815-1891).
Για τη στρατιωτική ασφάλεια των Κοινών η υπερκείμενη οικουμενική Αρχή, ο
Αυτοκράτωρ, τοποθετούσε εντός τους –«προνοίαζε»- επαγγελματίες
πολεμιστές. Αυτοί λέγονταν «Στρατιώτες». Το αμυντικό σύστημα της
«Πρόνοιας», όπου οι «Στρατιώτες» είχαν καθορισμένα τα δικαιώματα και τις
υποχρεώσεις, ως προς το Κοινό και ως προς τον Αυτοκράτορα, ήταν έκγονο
του παλιότερου συστήματος των «Θεμάτων». Οι θρυλικοί πολεμιστές των
Ακριτικών επών, ήταν οι «θεματικοί» πρόγονοι των «προνοιακών»
πολεμιστών. Το σύστημα της «Πρόνοιας» το διατήρησαν και οι Οθωμανοί με
τα «Αρματολίκια», όπως είχαν κάνει νωρίτερα οι Φράγκοι και οι Βενετοί
στις ελληνικές κτήσεις τους. Για τους πολέμους της με τους Τούρκους η
Γαληνοτάτη βασιζόταν στους Ρωμιούς «Στρατιώτες». Οι «Στρατιώτες» του
1494 με τους οποίους ξεκινά το βιβλίο, έχουν μετακληθεί από τη Σινιορία
για να αναχαιτίσουν τους Γάλλους εισβολείς στην Ιταλία.




