του Marcello Veneziani
Πριν από εκατό χρόνια, η Ιταλία και ο κόσμος γιόρτασαν την έκτη εκατονταετηρίδα από τον θάνατο του Dante Alighieri. Ακόμη και στη Ρωσία, πρόσφατα στη Σοβιετική Ένωση, γιόρταζαν τον Δάντη. Ο πιο πρωτότυπος, ανατρεπτικός και λαμπρός τρόπος για να γίνει αυτό ήταν του Pavel Florensky, φιλόσοφου, θεολόγου, επιστήμονα και ορθόδοξου ιερέα. Ο Φλορένσκι συνέπλεξε την κοσμοθεωρία της Θείας Κωμωδίας με τη νεοανακαλυφθείσα θεωρία της σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν. Και εξαπέλυσε πραγματικό πανδαιμόνιο.
Ο Florensky παρουσίασε το επαναστατικό, ή μάλλον αντεπαναστατικό κείμενό του, στο οποίο επέστρεψε στην κοσμολογία του Πτολεμαίου, του Αριστοτέλη και του Δάντη ενάντια στην επανάσταση του Κοπέρνικου και τη σύγχρονη κοσμολογία, διασταυρώνοντας το όραμα του Alighieri με πιο σύγχρονη φυσική. Μια συμμαχία μεταξύ του παλιού και του νέου, πέρα από το παρελθόν και το παρόν.
Τό κείμενό του, Gli Immaginari in geometry (Το φανταστικό στη γεωμετρία), που μεταφράστηκε τώρα για πρώτη φορά στην Ιταλία από τις εκδόσεις Mimesis, είναι ιλιγγιώδες, ανησυχητικό, ακόμη και για όσους δεν γνωρίζουν γεωμετρία (ένα κενό/ελάττωμα που εμπόδιζε την πρόσβαση στην Ακαδημία του Πλάτωνα) και αγνοούν τη φυσική. Έχει ως αφετηρία του το αλλόκοτο μονοπάτι του Δάντη. Mια διαδρομή που ο Florenskij ορίζει ως «μη ευκλείδειο», σε έναν «ελλειπτικό» και πεπερασμένο χώρο, όπως ακριβώς «ο χρόνος είναι κλειστός και πεπερασμένος από μόνος του».
Στην πρόσθετη τελευταία παράγραφο, αφιερωμένη στον Δάντη, ο πατέρας Πάβελ υπερασπίζεται τη μεσαιωνική και θρησκευτική αντίληψη του κόσμου σε αντίθεση με το επιστημονικό και υλιστικό όραμα του κομμουνιστικού καθεστώτος, που θεωρεί ο Λένιν στο περίφημο δοκίμιό του Υλισμός και εμπειροκριτική. Από τότε άρχισαν οι διώξεις για τον Φλορένσκι, οι οποίες θα τελειώσουν με την απέλαση και τήν εκτέλεση. Η σοβιετική κυβέρνηση τον κατηγόρησε για αντιμοντερνισμό. Το βιβλίο που κυκλοφόρησε τότε το 1922, λογοκρίθηκε από τις σοβιετικές αρχές, ακριβώς για την αναφορά στην κοσμολογία του Δάντη. Ο Florensky υφίσταται έρευνες, συλλήψεις, καταστροφή οικογενειακών αρχείων και βιβλίων. Είναι η χρονιά που ο Λένιν διώκει και διώχνει ευθέως φιλοσόφους και επιστήμονες από την ΕΣΣΔ.














